Ομιλία Φλογαΐτη: Μια πολύ ενδιαφέρουσα σύνδεση Λευκάδας-Οδησσού και επανάστασης του ‘21!

04/05/2014





Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προέκυψε η ομιλία του συμπατριώτη μας καθηγητή Σπύρου Φλογαΐτη που έγινε το βράδυ της Παρασκευής στην κατάμεστη αίθουσα συνεδριάσεων του Πνευματικού Κέντρου Λευκάδας, σε μια εκδήλωση που διοργανώθηκε απ’ τον Σύλλογο των Φίλων της Φανερωμένης.



Ο διακεκριμένος καθηγητής παρουσίασε με γλαφυρό τρόπο στο ακροατήριο μια υπόθεση εργασίας (του) -η οποία βρίσκεται ακόμη στην αρχή και όπως διευκρίνισε χρήζει περεταίρω διερεύνησης- σύμφωνα με την οποία συνδέεται η Λευκάδα της Ενετοκρατίας και της Αγγλοκρατίας με την δημιουργία της Οδησσού, με τον Ιωάννη Καποδίστρια και τελικά με την εθνική μας επανάσταση του 1821. Συνδετικός αλλά και καθοριστικός κρίκος σ’ αυτή την αλληλουχία τόπων και δράσεων, σύμφωνα με τον καθηγητή, αναδεικνύεται το Μαραντοχώρι της Λευκάδας (που τότε ήταν ίσως ο σημαντικότερος οικισμός της Νότιας Λευκάδας, η οποία κυριαρχούσε στο νησί εξ αιτίας της πιο γόνιμης γης που διέθετε στην αμιγώς αγροτική οικονομία της εποχής) και κάποιες επιφανείς οικογένειες αυτού του χωριού, μεταξύ των οποίων και η οικογένεια ενός προγόνου του καθηγητή, του Θεόδωρου Φλογαΐτη.

Πολύ περιληπτικά, η υπόθεση εργασίας που παρουσιάστηκε ήταν η εξής: Αποφασίζοντας να ξενιτευτεί ο εν λόγω πρόγονος του καθηγητή στην ιδρυόμενη τότε Οδησσό, κατάφερε να γίνει ο πρώτος δήμαρχος αυτής της πόλης και μαζί με ανθρώπους από δυο ακόμη οικογένειες ευγενών του Μαραντοχωρίου αλλά και της Κέρκυρας, συνδέθηκαν με την οικογένεια του Ιωάννη Καποδίστρια, με αποτέλεσμα τόσο την εμπλοκή της Λευκάδας στα δρώμενα της Φιλικής Εταιρείας όσο και την δράση του Ιωάννη Καποδίστριααυτοπροσώπως (κατά την νεανική του ηλικία) στην ενίσχυση της άμυνας της Λευκάδας, που εκτιμάται πως λειτούργησε αποτρεπτικά και σωτήρια απ’ την απειλή του Αλή πασά που την επιβουλεύονταν!

Αναφερόμενος στην συνέχεια στα ιστορικά μνημεία αλλά και στα ιστορικά έγγραφα και ντοκουμέντα που υπάρχουν από εκείνη την περίοδο (κυρίως στην Οδησσό), εξέφρασε την άποψη πως με τις κατάλληλες ενέργειες, αυτά θα μπορούσαν ίσως ν’ αποτελέσουν έναν νέο συνδετικό κρίκο μεταξύ των δύο τόπων (Λευκάδας και Οδησσού), που θα μπορούσε να λειτουργήσει ευεργετικά προς την δημιουργία ξεχωριστού δεσμού και την προσέλκυση τουριστικού ρεύματος απ’ την πόλη και τη χώρα αυτή προς τον τόπο μας…



Η ομιλία ολοκληρώθηκε κι ο πρόεδρος των “Φίλων της Φανερωμένης” κ. Γ. Κοντομίχης από του βήματος ευχαριστεί τον ομιλητή.

Συμπερασματικά, η ομιλία του καθηγητή καθήλωσε τους ακροατές και τους έδωσε την ευκαιρία να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους για μια αρκετά θολή για να μην πω άγνωστη στους πολλούς περίοδο της τοπικής μας ιστορίας. Και απ’ αυτή την άποψη, αξίζουν συγχαρητήρια τόσο στον ίδιο όσο και στον Σύλλογο των “Φίλων της Φανερωμένης” που διοργάνωσε την εκδήλωση.

«Έγινε σεισμός μεγάλος…»: Εκτιμήσεις θέσης, έντασης και μεγέθους ιστορικών σεισμών της Λευκάδας από γραπτές πηγές (1577-1869)

Του Γιάννη Βλάχου

Παρατηρώντας τις κρημνώδεις δυτικές ακτές της Λευκάδας, έτσι, που ξετυλίγονται μεγαλόπρεπα προς την αχανή θαλάσσια έκταση του Ιονίου, εύγλωττα αναρωτιέται κανείς που καταλήγουν αυτές οι ράχες. Για να του δοθεί η απάντηση ότι όλη εκείνη η θαλάσσια έκταση, είναι ένα τεράστιο σκάμμα, μία μεγάλη καθίζηση, και όλα τούτα τα υψώματα δεν είναι στέρεα. Το ρήγμα του Ιονίου, ένα χάσμα, οδηγείται νοτιοδυτικά της Ζακύνθου και της Πελοποννήσου που ανοιχτά των ακτών τής Πύλου βυθίζεται ατά 5005 μ. Δύο φορές τις κορυφές του Ολύμπου. Ρήγματα περιχαρακώνουν τις δυτικές ακτές της Κεφαλλονιάς, από τη Ζάκυνθο ως τη Λευκάδα. Η κεντρική περιοχή των Ιονίων Νήσων κυριαρχείται από την ύπαρξη μιας μεγάλης τεκτονικής δομής που ονομάζεται ρήγμα μετασχηματισμού της Κεφαλλονιάς (Cephalonia Transform Fault-CTF). Αυτό το τμήμα έχει μήκος 90 χιλιομέτρων και διαγράφει μια κατεύθυνση προς τα βορειοανατολικά. Το ρήγμα αυτό επεκτείνεται προς τη δυτική ακτή της Λευκάδας. Αυτό το βόρειο παρακλάδι, χαρακτηρίζεται επίσης από μια οριζόντια μετατόπιση σε μια κατεύθυνση βόρεια-βορειοανατολικά, και έχει μήκος 40 χιλιόμετρα. Ο αρχέγονος χώρος κινείται. Αυτός ο κόσμος ο μικρός, με τις μακρόσυρτες παραλίες και τις στριμωγμένες κορυφές που παιδεύουν τους ανθρώπους, συνθλίβεται από αυτόν τον αχανή πρώτο γεωλογικό χώρο. Συνταράσσεται από μια ταραχώδη γεωλογία που απελευθερώνει μία τρομακτική ενέργεια, που συντελείται με συχνούς σεισμούς πολλές φορές φονικούς.

Ο όρος ιστορικά δεδομένα δηλώνει συχνά σύνολο στοιχείων, διακριτών γεγονότων, συμβάντων και περιγραφών, σχετικά, με σεισμούς από γραπτές πηγές πριν τις ενόργανες καταγραφές, δηλαδή πριν το 1900. Είναι ιστορικές πηγές, μαρτυρίες, περιγραφές, ενθυμήσεις μονών, εφημερίδες, κλπ. Τα ιστορικά αρχεία είναι χρήσιμα επειδή παρέχουν άμεσα στοιχεία για τις ζημίες και παίζουν σημαντικό ρόλο σε ορισμένες πτυχές της μηχανικής, όπως της σεισμικής επικινδυνότητας και της αξιολόγησης.

Οι καταστροφές που επιφέρει ο σεισμός, έχουν άμεσες επιπτώσεις στο περιβάλλον και τις ανθρώπινες κατασκευές, και την ανθρώπινη ζωή. Μακροσεισμικά αποτελέσματα ονομάζονται οι επιπτώσεις των σεισμών στο έδαφος, τα νερά (υπόγεια και επιφανειακά), στις κάθε είδους κατασκευές και, εμμέσως, στους ανθρώπους και τα ζώα. Τα μακροσεισμικά αποτελέσματα εξαρτώνται από το μέγεθος της έντασης του σεισμού. Η ένταση αποτελεί μέχρι στιγμής την μόνη γέφυρα μεταξύ των ιστορικών καταγραφών και των ειδικών επιστημόνων. Η εκτίμηση των μακροσεισμικών αποτελεσμάτων γίνεται με βάση ορισμένεςμακροσεισμικές κλίμακες που κάθε μία από αυτές αποτελείται από ορισμένους βαθμούςμακροσεισμικής έντασης (Ευσεβίας Β. Παπαδοπούλου1). Αλλά τι είναι μακροσεισμική ένταση; Τι αντιπροσωπεύει; Ένταση είναι αυτό που εκτιμάται μέσα από μια κλίμακα έντασης. Μακροσεισμική ένταση είναι μια κατηγορία (της βαρύτητας) των εδαφικών δονήσεων με βάση τις παρατηρούμενες επιπτώσεις σε ένα περιορισμένο χώρο. (Grunthal, 1992). Με τα “δεδομένα” από τις καταγραφές αυτές εκτιμάται το σεισμικό γεγονός και γίνεται παράθεση των αποτελεσμάτων στην μακροσεισμική κλίμακα. Οι πληροφορίες όμως που διαθέτουμε από τα γραπτά κείμενα είτε δεν φτάνουν, είτε δεν είναι επαρκείς, με αποτέλεσμα να χρειάζεται ιδιαίτερη επιμέλεια και εμπειρία ώστε τα συμπεράσματα να είναι ορθά. Κι αυτό γιατί το γραπτό κείμενο ερμηνεύεται ιστορικά, γεωγραφικά, αλλά και λογοτεχνικά καθότι δεν είναι συνήθως κάποια γραπτή έκθεση των γεγονότων. Εφόσον προσδιοριστεί η μακροσεισμική ένταση είναι δυνατόν να υπολογισθεί και το μέγεθος του σεισμού, όπου το μέγεθος, Μ, είναι σε συνάρτηση με ένα συγκεκριμένο στοιχείο της σεισμικής έντασης.

Ιστορική τεκμηρίωση για τους ισχυρούς σεισμούς στην Λευκάδα, υπάρχει από τις αρχές του 17ου μ.Χ. αιώνα. Οι παλαιότερες ενθυμήσεις των καταστροφικών σεισμών της Λευκάδας προέρχονται από εξιστορήσεις που μας παρέδωσε η ιερατική οικογένεια των Ζαμπελίων2. Αυτά συγκροτήθηκαν σε σώμα και δημοσιεύτηκαν από τον Κωνσταντίνο Σάθα: «Μεσαιωνικόν σεισμολόγιον της Ελλάδος και ιδίως της Κεφαλληνίας και Λευκάδος», εφ. Αιών, φ. 2222 (13 Μαρτίου.1867) 3, φ. 2223 και τον Ι.Ν. Σταματέλο. Ο Σταματέλος δημοσιεύει τις ενθυμήσεις: «Αι δεκατρείς μνημονευόμεναι καταστροφαί της Λευκάδος από του 1612 μέχρι του 1869», Εφημερίς των φιλομαθών αρ. 726 (24 Ιαν. 1870) αλλά δεν μνημονεύει τον Σάθα για την προέλευσή τους. Ο Κ.Γ. Μαχαιράς στην ιστορία του “Η Λεύκας επί Ενετοκρατίας 1864-1797, ΠΟΡΕΙΑ Αθήνα 2008” πλουτίζει τις μαρτυρίες αυτές με ενετικά τεκμήρια από επίσημα αρχεία και έγγραφα της περιόδου. Ειδικά για τους σεισμούς του 1769 και του 1783 η παράθεση των “δεδομένων” είναι τόσο πλήρης ώστε η ανάκτηση και η διαχείρισή τους να γίνεται εύκολη για τον ενδιαφερόμενο. Η εξιστόρηση των σεισμών από τον Μαχαιρά αφθονεί από εκθέσεις με τις δράσεις που ακολούθησαν την σεισμική καταστροφή. Τις “μνημονεύσεις” του Σταματέλου μεταφέρει ο Π.Γ. Ροντογιάννης στην «Ιστορία της Νήσου Λευκάδος, τ. Α», ενώ δεν γνωρίζω το περιεχόμενο της μονογραφίας του «Σεισμολόγο Λευκάδος (1469-1971), Επετηρίδα» Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών, τόμος Η’». Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τόσο ο Ι.Ν. Σταματέλος όσο και ο Π.Γ. Ροντογιάννης αποτελούν τις κύριες πηγές των ειδικών επιστημόνων.

Συχνότητα και γεωγραφική διαφοροποίηση των καταστροφών

Ο υπολογισμός του μεγέθους ιστορικών σεισμών έχει σημασία για σκοπούς που συνδέονται με την αξιολόγηση της σεισμικής επικινδυνότητας, και την πρόγνωση σεισμών. Η ιστορική τεκμηρίωση αναφέρει για την Λευκάδα, ένα σύνολο δεκατεσσάρων ισχυρών σεισμών με εκτιμημένη την μεγαλύτερη ένταση στο χρονικό διάστημα από το 1577 ως το 1869. Δεν υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες για σεισμούς που συνέβησαν πριν από το 1577. Οι ιστορικοί κατάλογοι όπως αυτός του Παπαζάχου (1997, 2003), στους οποίους περιγράφεται, η επικεντρική περιοχή, το εστιακό βάθος, το μέγεθος και η μέγιστη ένταση του κάθε ενός από αυτά τα γεγονότα αποτελούν την κύρια πηγή αναφοράς. Ειδικοί επιστήμονες συμπεριλαμβανομένων των Φωκαεύς Α. & Παπαδόπουλος Γ. (20043), Παπαθανασίου Γ, Παυλίδης Σ, Γκανάς Α .(20054) έχουν επανεκτιμήσει την θέση, το μέγεθος, και την ένταση των ιστορικών σεισμών τής Λευκάδας. (πίνακας 1).

Πίνακας 1

Ένα πρώτο συμπέρασμα που προκύπτει από την λίστα των ιστορικών γεγονότων είναι ότι οι σεισμοί εμφανίζονται σε ζευγάρια (δύο μονά ή σύμπλεγμα γεγονότων) με χρονική περίοδο εμφάνισης που κυμαίνεται μεταξύ 2 μηνών και 5 χρόνια, πχ. 1612-1613 (16 μήνες), 1625-1630 (5 έτη), 1722-1723 (10 μήνες), 1767-1769 (2 έτη), 1783-1783 (2 μήνες, δυνατό μετασεισμό), 1867-1869 (2 έτη)5.

Όλοι οι σεισμοί οι οποίοι έχουν εκτιμηθεί προξένησαν κατά καιρούς σημαντικές ζημιές, τόσο στην πόλη της Λευκάδας, όσο και στους υπόλοιπους οικισμούς του νησιού. Από τις περιγραφές αντλούνται στοιχεία για τις γεωγραφικές κατανομές των καταστροφών και τις γεωγραφικές διαφοροποιήσεις στα διάφορα τμήματα του νησιού ή ακόμη και διαφοροποιήσεις σε γειτονιές της πόλης (σεισμός του 1769 – Κ.Γ. Μαχαιράς). (χάρτης 1). Σημαντικές καταστροφές έχει υποστεί η πόλη της Λευκάδας κατά τους σεισμούς του 1613, 1625, 1704, 1723, 1769.. Από την αξιολόγηση προκύπτει ότι το βόρειο τμήμα της Λευκάδας υπέστη σοβαρές καταστροφές από τους σεισμούς του 1612, 1613, 1625, 1630, 1704. Κυρίαρχο λόγο στην κατανομή αυτών των ζημιών έπαιξε ίσως η σφοδρότητα του σεισμικού γεγονότος, η επικεντρική εγγύτητα, το έδαφος θεμελίωσης και το είδος των κατασκευών. Επίσης τα χωριά που βρίσκονται στο βορειοδυτικό τμήμα, Τσουκαλάδες, και βορειανατολικό Κατούνα επλήγησαν επανειλημμένα. Οι σεισμοί του 1722, 1783, 1825 πλήττουν το νοτιοδυτικό και κεντρικό τμήμα του νησιού. Τα χωριά Αθάνι, Άγιος Πέτρος, Δράγανο, Κομηλιό, Καλαμίτσι, Διαμιλιάνι, Εξάνθεια, Άγιος Ηλίας “ολικώς κατεστράφησαν ή εκόπησαν” πολλές φορές. (πίνακας 1).

Χάρτης 1

Μέτα-εξέταση των σεισμικών γεγονότων

Οι πιο συνηθισμένες εκδηλώσεις της σεισμικής δραστηριότητας στο έδαφος είναι: ρωγμές, χάσματα (δηλ. τα επιφανειακά ίχνη των σεισμικών ρηγμάτων), κατολισθήσεις, εδαφικές βαθύνσεις, ρευστοποίηση του εδάφους, υψομετρικές μεταβολές (καθιζήσεις ή εξάρσεις του εδάφους). Τα αποτελέσματα των σεισμών στα κτήρια και στις τεχνικές κατασκευές γενικότερα παρουσιάζουν ιδιαίτερο επιστημονικό αλλά και κοινωνικό ενδιαφέρον. Στις κατασκευές οι επιπτώσεις είναι πιο ορατές, πιο εκτεταμένες και προκαλούν τραυματισμούς και θανάτους ανθρώπων, ενώ συνεπάγονται και τεράστιες οικονομικές ζημιές. Τα αποτελέσματα των σεισμών στο νερό της ξηράς είναι η μεταβολή της παροχής πηγών ή και ή πλήρης στείρευση, η αποξήρανση τελμάτων, λιμνών και ποταμών εξ αιτίας εδαφικών διαρρήξεων και διαρρήξεων των πετρωμάτων. Συνηθισμένο αποτέλεσμα των σεισμών στο νερό της θάλασσας είναι θαλάσσια κύματα βαρύτητας (tsunamis). Στους ανθρώπους, οι σεισμοί προκαλούν φόβο, νευρική υπερδιέγερση, πανικό, που σε ορισμένους διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα φαινόμενα της ανησυχίας ενισχύονται και από τη σεισμική βοή που συνοδεύει συνήθως, έναν σεισμό ή και από διάφορα φωτεινά φαινόμενα που παρατηρούνται σε κατοικημένες περιοχές κατά τη διάρκεια των σεισμικών δονήσεων6.

1577 Σύμφωνα με Οθωμανική πηγή τα τείχη του κάστρου της Αγίας Μάυρας χρειάστηκαν επισκευή εξ αιτίας ενός σεισμού. Ωστόσο, η ένταση και το μέγεθος δεν μπορούν να υπολογισθούν επειδή οι μακροσεισμικές διαθέσιμες πληροφορίες είναι ανεπαρκείς.

16 Μαΐου 16127 Σημειώθηκαν δύο σεισμοί και προκλήθηκαν μεγάλες βλάβες σε πολλά σπίτια του νησιού. Το σοκ κράτησε για 50 ή 60 ημέρες. (…«δύο σεισμοί, ώστε οπού άνθρωπος δεν τους ενθυμείται, και πάλιν άρχισαν και εμεταγίνοντο καθ’ εκάστην ημέραν και νύκτα έως πενήντα, εξήντα ημέρας, και δεν έπαυσαν μήτε νύκτα, μήτε ημέραν, και εκόπει πολύς τόπος εις την Λευκάδα, και πολλά χωρία εξεθεμελιώθησαν από τον πάτον, και εγύρισαν τα θεμέλια άνω κάτω,…). Ο χρόνος εμφάνισης του σεισμού θα πρέπει να ήταν στις 8 π.μ. (Φωκαεύς Α. & Παπαδόπουλος Γ.).

2 Οκτωβρίου 1613 Σεισμός με παρόμοιες καταστροφικές συνέπειες με τον σεισμό του 1612. Πολύ μεγάλες βλάβες σε ξύλινα σπίτια, αστοχία βαθμού 4 κατηγορία τρωτότητας Δ και άφθονες έως μεγάλες βλάβες σε πέτρινα, αστοχία βαθμού 3- κατηγορία τρωτότητας Γ8 (….«και τα σπίτια της Αγίας Μαύρας όσα ήταν με ξυλοδεσιά έπεσαν τα κεραμίδια και εσυντρίφθησαν, και όσα ήτον πέτρινα ερράγησαν από άνω έως κάτω…»).

18 Ιουνίου 1625 Πολλές φθορές στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού. Ο σεισμός αυτός προκάλεσε την κατάρρευση πολλών σπιτιών και καταστημάτων στην Αμαξική. (“…Παναγία εις τους Κήπους, και εις τους Τσουκαλάδες η Αγία Αναστασά, και άλλα μερικά σπίτια εις τα περίχωρα της Λευκάδος, και εις όλα τα ξερόμερα εγίνη πολλή ζημία…”).

2 Ιουλίου 1630 Ο καταστροφικός σεισμός προκάλεσε το θάνατο πολλών ανθρώπων. Πολλά σπίτια κατέρρευσαν στην πόλη, το κάστρο και την Κατούνα.

11 Νοεμβρίου 1704 Ο σεισμός προκάλεσε καταστροφές σε όλο το νησί, ιδιαίτερα όμως στο βόρειο τμήμα του. Ρωγμές στο έδαφος. κατολισθήσεις και καθιζήσεις («…μάλιστα εις το Δράγανο εβύθησεν ένα σπίτι, και μόνον ολίγο φαίνεται…»). Ο σεισμός ήταν φοβερός συνέβη κατά τη διάρκεια της νύχτας και οι μετασεισμοί συνεχίστηκαν για πολλές ημέρες.

25 Μαΐου 1722 Δύο διαδοχικοί σεισμοί. Ο δεύτερος σεισμός και ο καταστροφικός σημειώνεται στις 6 Ιουνίου. Πολλά σπίτια κατέρρευσαν στην Αμαξική, Αθάνι, Δαμιλιάνι και τον Άγιο Πέτρο.

11 Φεβρουαρίου 1723 Του κύριου σεισμού στις 9 Φεβρουαρίου ακολούθησε ένας δεύτερος ισχυρός σεισμός. Η μετασεισμική ακολουθία ήταν μικρής έντασης.

Οι ισχυροί σεισμοί της 23 Ιουνίου 1741 και 22 Ιουλίου 1767 θεωρήθηκαν από κάποιους συγγραφείς σαν σεισμοί που συνέβησαν στην Λευκάδα, ωστόσο αξιολογείται από τους ειδικούς επιστήμονες ότι είχαν επίκεντρο όχι την Λευκάδα αλλά την Κεφαλλονιά.

1 Οκτωβρίου 1769 Καταστράφηκαν περισσότερα από τα μισά σπίτια της πόλης (…«εκ των 826 οικιών τής πόλεως κατέρρευσαν 497, οι δε υπόλοιποι 329 εβλάβησαν σοβαρώς…»). Σκοτώθηκαν 7 άνθρωποι. Τα ανατολικά τείχη του φρουρίου της Αγίας Μάυρας κατέρρευσαν.

23 Μαρτίου 1783 Ο ισχυρότερος σύμφωνα με εκτιμήσεις από όλους τους σεισμούς που εμπεριέχονται στο κατάλογο. Του κύριου σεισμού είχαν προηγηθεί δύο δυνατοί κραδασμοί στις 11 και 12 του ίδιου μήνα. Τα χωριά Αθάνι, Δράγανο, Κομηλιό, Δαμιλιάνι, Καλαμίτσι, καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ πολλά σπίτια στον Άγιο Πέτρο, Εξάνθεια, Άγιο Ηλία, Εγκλουβή, Σύβρο και Βουρνικά κατεδαφίστηκαν. Εξήντα άνθρωποι σκοτώθηκαν. Οι μετασεισμοί συνεχίστηκαν μέχρι τον Αύγουστο, προκαλώντας επιπλέον ζημιές.

7 Ιανουαρίου 1815 Αυτός ο ισχυρός σεισμός προκάλεσε την κατάρρευση πολλών σπιτιών και το θάνατο σε πολλούς ανθρώπους των οποίων ο αριθμός δεν έχει εξακριβωθεί.

21 Φεβρουαρίου 1820 Ο σεισμός αυτός προκάλεσε την κατάρρευση πολλών σπίτια και εκκλησιών, ενώ τα τείχη της αρχαίας πόλης υπέστησαν βλάβες και στην κεντρική πλατεία της πόλης παρουσιάστηκε μια καθίζηση9.

7 Ιανουαρίου 1825 Ο σεισμός είχε σαν αποτέλεσμα να καταστραφεί η πόλη της Λευκάδας, και το μεγαλύτερο μέρος των χωριών να υποστεί βλάβες. Μόνο στην πόλη της Λευκάδας εξήντα άτομα σκοτώθηκαν και αλλοι ογδόντα τραυματίστηκαν. Αναφέρθηκαν θύματα και από τα χωριά10. (“…το κατά το δυτικόν της νήσου, απέναντι του χωρίου Καλαμίτσι κείμενον ακατοίκητον νησίδιον, το καλούμενον Σέσουλα, εκαλύφθη κατά καιρούς υπό της θαλάσσης, και την στιγμήν ταύτην εξήλθεν καπνός μαύρος…”). Φαινόμενα, όπως εκλύσεις αερίων που σχετίζονται είτε με υφιστάμενα κοιτάσματα υδρογονανθράκων είτε με φυτικές αποσυνθέσεις και παλιρροϊκά κύματα βαρύτητας.

16 Δεκεμβρίου 1869 Η πόλη της Λευκάδας μεταβλήθηκε σε έναν σωρό των ερειπίων και μόνο 20 με 25 σπίτια παρέμειναν άθικτα. Δεκαπέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Σοβαρές ζημιές παρατηρήθηκαν σε Τσουκαλάδες, Κατούνα και Απόλπαίνα, ενώ Καρυά, Σφακιώτες και Εξάνθεια υπέφεραν λιγότερο11.

Ο σεισμός του 1783. Περιγραφή της καταστροφής & μακροσεισμικές πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα

Ο σεισμός του 1783 υπήρξε ίσως ο καταστροφικότερος, σε εύρος καταστροφών και ανθρώπινων θυμάτων από όλους τους ιστορικούς σεισμούς που έχουν αναλυτικά καταγραφεί. Οι Φωκαεύς Α. & Παπαδόπουλος Γ εκτιμούν Ms = 6.5 & Im=10-11 (στήν κλιμακα EMS), ενώ οι Παπαθανασίου Γ, Παυλίδης Σ, Γκανάς Α Ms=6.7 & Im=X (στήν κλίμακα MSK12). Πέντε χωριά καταστράφηκαν εντελώς, οχτώ κατεδαφίστηκαν, και τα υπόλοιπα έπαθαν από μικρές έως μεγαλύτερες βλάβες. Στα χωριά κατέρρευσαν 855 σπίτια και 27 ναοί ( Κ.Γ. Μαχαιράς “Η Λευκάς επί Ενετοκρατίας 1864-1797”). Σκοτώθηκαν συνολικά 60 άνθρωποι και αρκετοί τραυματίστηκαν.

Προηγήθηκαν τρεις σεισμοί την Παρασκευή 10, Σάββατο 11 & Κυριακή 12 Μαρτίου από τους οποίους ο τελευταίος ήταν ο ισχυρότερος. (“…Κυριακή πριν της ιεράς λειτουργίας έγινεν πάλιν σεισμός μεγαλύτερος και φοβερότερος από του Σαββάτου εις όλην την νήσον, εις την οποίαν εκρημνίσθησαν όλα τα σπίτια εκ θεμελίων του χωρίου Αθήνι. Ομοίως εκρημνίσθησαν αρκετόν μέρος σπιτίων εις τα χωριά Αϊπέτρο, Δράγανο, Κομιλιό, Καλαμίτσι, Διαμιλιάνι, Εξάνθια, Αϊλιό, Εγκλουβή, Σίβρο, και Βουρνικά, με θάνατον ψυχών 25…”13). Ακολούθησε ισχυρός μετασεισμός στις 23 Μαρτίου που έφερε την ολοκληρωτική καταστροφή και το θάνατο και άλλων ανθρώπων. Τα χωριά Δράγανο, Κομηλιό, Δαμιλιάνι, Καλαμίτσι,“υπέφερον πλέον του λοιπού”. Ογκώδη τμήματα βράχων που κατολίσθησαν προκάλεσαν πρόσθετη καταστροφή σε σπίτια στο Αθάνι, Άγιο Πέτρο και κάλυψαν αμπελώνες στο Καλαμίτσι. Στην πόλη “όσον και εις το φρούριον δεν υπάρχει οικοδομή, ήτις κατά το μάλλον και ήττον να μην εβλάφθη”.

Για την αποτύπωση των μακροσεισμικών αποτελεσμάτων στο χάρτη, τα δεδομένα αντλήθηκαν από την ιστορία του Γ.Κ. Μαχαιρά στην οποία υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή των ζημιών ανά οικισμό. Ο κατάλογος περιέχει έναν ικανό αριθμό οικισμών του νησιού, που υπέστησαν καταστροφές, με ακριβείς αναφορές για το σύνολο των σπιτιών του κάθε οικισμού, και την κατάρρευση ή την βλάβη αυτών αναλόγως. Το ίδιο, και για τους ναούς των οικισμών. Ο χάρτης δεν αποτυπώνει κάποια κλίμακα έντασης αλλά ποσοτικοποιεί τον βαθμό των καταστροφών σε τέσσερις κατηγορίες. (χάρτης 2)

Χάρτης 2

Συμπεράσματα

Και οι δεκατέσσερις ιστορικοί σεισμοί που συνέβησαν στο διάστημα 1577 μέχρι και το 1869 ήταν όλοι τους καταστροφικοί. Ακολούθησαν άλλοι τέσσερις ίσου μεγέθους με τελευταίο αυτόν του 2015. Οι γραπτές μαρτυρίες είναι η μόνη γνώση που διαθέτουμε πριν τις ενόργανες καταγραφές. Η επιστημονική έρευνα έχει αποκωδικοποιήσει πολλά από τα ντοκουμέντα που αναφέρονται σε αυτά τα γεγονότα λίγα δίνουν περιθώρια όμως για ακριβείς αναλύσεις. Η γενική εικόνα που προκύπτει από τις πηγές είναι ότι η Λευκάδα έπαθε πολλές φορές από σεισμικές καταστροφές, οι δονήσεις των οποίων ήταν ισχυρές και ακολούθησαν για μέρες, προκάλεσαν εκτενείς καταστροφές σε άνθρωπο-κατασκευές, ταλαιπώρησαν τους κατοίκους και άφησαν πίσω τους θύματα.

________________________________________

1Χρήση ντετερμινιστικών και γεωστατιστικών μεθόδων παρεμβολής για τη δημιουργία ψηφιακών ισόσειστων καμπύλων σε περιβάλλον GIS.

2ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΤΗΣ 19ΟΣ – 20 ΑΙΩΝΑΣ. Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης 

3HISTORICAL EARTHQUAKES IN THE REGION OF LEFKADA ISLAND, IONIAN SEA – ESTIMATION OF MAGNITUDES FROM EPICENTRAL INTENSITIES.

4The 2003 Lefkada earthquake: Field observations and preliminary microzonation map based on liquefaction potential index for the town of Lefkada.

5Όπως παραπάνω.

6ΜΑΚΡΟΣΕΙΣΜΙΚΗ Δρ. Β. Κουσκουνά-Τσιμπιδάρου.

7Ακολουθούνται οι ημερομηνίες αυτές του Ι.Ν. Σταματέλου και του Κ.Γ. Μαχαιρά.

8Συνηθέστερες κλίμακες μέτρησης της έντασης είναι η κλίμακα Mercalli-Sieberg (MKS) ή τροποποιημένη κλίμακα Mercalli (MM) και η Ευρωπαϊκή Μακροσεισμική Κλίμακα EMS-98. Η κλίμακα EMS εισάγει ένα πολύ σημαντικό όρο, την τρωτότητα. Η τρωτότητα χρησιμοποιείται για να εκφράσει διαφορές στον τρόπο απόκρισης των κτιρίων στη σεισμική δόνηση.

9Πηγή από Φωκαεύς Α. & Παπαδόπουλος Γ.

10Πηγή από Φωκαεύς Α. & Παπαδόπουλος Γ.

11Πηγή από Φωκαεύς Α. & Παπαδόπουλος Γ.

12Medvedev–Sponheuer–Karnik scale.

13«Αι δεκατρείς μνημονευόμεναι καταστροφαί της Λευκάδος από του 1612 μέχρι του 1869» Ι.Ν. Σταματέλος. Όπως και όλα τα αποσπάσματα του κειμένου.

________________________________________

http://www.kolivas.de/archives/254886

Ήθελα να ‘ταν μπορετό

http://aromalefkadas.gr/





Ήθελα να ‘ταν μπορετό, όλοι οι παλιοί Λευκαδίτες να πιανόμασταν χέρι με χέρι και να καθόμασταν σταυροπόδι κάτω από το Πεντοφάναρο. Να κλείσουμε τα μάτια μας και να σκεφτούμε, πώς ήταν η Λευκάδα μας στην εποχή μας και να τη φέρναμε πάλι πίσω.

Να γνωρίζαμε τη Λευκάδα μας, τότε που ήταν δική μας. Τότε που τη ζούσαμε εμείς μέρα νύχτα. Τη μέρα με τα πειράγματα και τις πλάκες των ανδρών στο παζάρι. Το βράδυ, που γέμιζαν τα στενά οι κανταδόροι. Την ευτυχία να σε ξυπνά η κορνέτα του Καμινάρη. Και οι νότες να περνούν τα λιμπρέτα παράθυρα, να γεμίζουν τις καρδιές όλων μας με κάτι υπέροχο.



Τότε που ο Ωνάσης ήθελε να πάρει τη Γύρα για ξενοδοχείο και καζίνο.
-Τι λέει, μωρέ, π’ θα πλερώνουμε, να κάνουμε μπάνιο στη θάλασσά μας;
Έλεγε ο κόσμος και ξεσηκώθηκε.

Τότε που ο κόσμος δεν είχε αυτοκίνητα και δεν ξέραμε ακόμη Εγκρεμούς και Πόρτο Κατσίκι.
Τότε που ξεκινώντας από την Παραλία, περνούσες μπροστά από το καφενείο του Κερατόκωλου και από το Μποσκέτο, που ήταν απέναντι. Το Μποσκέτο, το ηρώο που σαν παιδιά καταθέταμε στεφάνι δάφνινο στους ανθρώπους, που έδωσαν τη ζωή τους για την Ελλάδα μας.

Να προχωρήσουμε πιο πάνω. Να η βρύση και από πίσω η ταβέρνα του Παναή. Περνώντας άκουγες σχεδόν πάντα κάποιον να τραγουδά, πίνοντας το κρασάκι του.
Να πάρουμε στραγάλια από το Γούρμο.
Να προσκυνήσουμε στον Αϊ Σπυρίδωνα.
Να φάμε πάστα στου Πρεβεζάνου, στην Πλατεία.
Να φάμε λυχναράκια από το ζαχαροπλαστείο του Κατσή.
Μαντολάτα από το κουρείο του Μεσσήνη, που είχε πάντα απ’ έξω το τραπεζάκι με τα μαντολάτα.
Λουκουμάδες από το Φασόλια.



Όπου και να κοιτούσες, έβλεπες ανθρώπους χαρούμενους, δικούς μας, φίλους των γονιών μας.
Τώρα, όμως, όλα άλλαξαν. Όλα άλλαξαν…….

Σοφία Κοψιδά-Γαληνού

Πρωτοπόρος στην έρευνα για τον καρκίνο

Ο Δρ. Γεώργιος Δημήτρης είναι Καθηγητής Ιατρικής στη Σχολή Ιατρικής του Χάρβαρντ, Διευθυντής του Κέντρου για το Σάρκωμα και τους Όγκους των Οστών στο Ινστιτούτο κατά του καρκίνου Dana Farber, Διευθυντής του Κέντρου Ludwig στο Dana Farber/Harvard και εκτελεστικός διευθυντής για Κλινική και Διεθνή Έρευνα στο Ινστιτούτο Ludwig. Ήταν ανάμεσα στους 27 Έλληνες που περιλαμβάνονται στη λίστα με τους σημαντικότερους επιστήμονες στον κόσμο του Thomson Reuters για το 2015.

«Μέσα από αυτούς τους ρόλους μπορώ να συνδέω τη βασική, τη διεθνή και την κλινική έρευνα με τα διάφορα ερευνητικά τμήματα φέρνοντας νέες συνεργασίες που επικεντρώνονται σε πειραματικές θεραπείες εντός της κοινότητας των ερευνητών τουLudwig Center», λέει ο Δρ. Δημήτρης.

Αποφοίτησε από τη σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ και ήταν υπότροφος στο Ινστιτούτο Dana-Farber, Αιματολογίας και Ογκολογίας. Ήταν Επίκουρος Καθηγητής από το 1992 ως το 2001 στη σχολή Ιατρικής του Χάρβαρντ και Αναπληρωτής Καθηγητής από το 2001 ως το 2012. Στο παρελθόν είχε εργαστεί ως Κλινικός Συνεργάτης, Βοηθός Ιατρού και Αναπληρωτής Θεράπων Ιατρός στα νοσοκομεία του Somerville, στο Γενικό Νοσοκομείο Μασαχουσέτης και στο Ιατρικό Κέντρο Beth Israel Deaconess.

Μιλάει και ελληνικά, αλλά περιορισμένα όπως λέει ο ίδιος.

Η ακαδημαϊκή του καριέρα έχει αφοσιωθεί στην εφαρμογή των καινοτόμων πρακτικών που προκύπτουν από τη θεμελιώδη μοριακή, βιολογική και βιοχημική έρευνα, στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του ανθρώπινου καρκίνου, με σκοπό να αναπτυχθούν στοχευμένες ορθολογικές θεραπείες σε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Μερικά από τα πιο σημαντικά βραβεία που έχει λάβει είναι τα: Βραβείο Έρευνας Claire W. and Richard P. Morse, 2005, Βραβείο Κλινικής Έρευνας για τον Καρκίνο Emil J. Freireich, 2002, και το Βραβείο από το Ίδρυμα Johnson and Johnson, 1993.

Όπως λέει και ο ίδιος ο Δρ. Δημήτρης σε μία από τις συνεντεύξεις του: «Όταν ήμουν νεότερος, πάντα είχα κάποιον στην οικογένειά μου που έκανε χημειοθεραπεία για κάποιο είδος καρκίνου, οπότε έχω προσωπική εμπειρία με τον καρκίνο, από την πλευρά της οικογένειας, και για αυτό το λόγο πάντα ήθελα να προσπαθήσω να κάνω μια ουσιαστική διαφορά για τους ασθενείς με καρκίνο και τις οικογένειές τους, και νιώθω τρομερά προνομιούχος που είμαι εδώ και κάνω τη διαφορά μαζί με την ερευνητική ομάδα που έχουμε σχηματίσει. Η πρακτική μας επικεντρώνεται πάρα πολύ στον ίδιο τον ασθενή, νιώθουμε ότι σαν επαγγελματίες του χώρου της υγείας θα πρέπει να έχουμε αποκομίσει περισσότερη εμπειρία από περιστατικά με ασθενείς με σάρκωμα από κάθε άλλο άτομο ή ασθενή ή την οικογένειά του. Και για αυτό προσπαθούμε να μοιραστούμε αυτή την εμπειρία με τους ίδιους τους ασθενείς και τα μέλη των οικογενειών τους, να τους βοηθήσουμε να γνωρίζουν τις επιλογές τους, να εμπλέκονται σε όλες τις αποφάσεις για τη θεραπεία, να συμμετέχουν ή όχι σε νέα ερευνητικά πρωτόκολλα και προγράμματα, και ύστερα να τους εμπλέκουμε στη λήψη αποφάσεων, και μαζί να λαμβάνουμε την καλύτερη δράση που μπορεί να φέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.»

http://www.ellines.com/famous-greeks

Ελληνίδα ερευνήτρια αναπτύσσει νέα μέθοδο ανοσοθεραπείας του καρκίνου

Ομάδα ερευνητών από το Karolinska Institutet της Σουηδίας με επικεφαλής Ελληνίδα ερευνήτρια αναπτύσσουν μια νέα τεχνική ανοσοθεραπείας του καρκίνου. Η μέθοδος βασίζεται στη δημιουργία αντισωμάτων που επαναπρογραμματίζουν τα μακροφάγα κύτταρα στους όγκους, ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς να μπορεί να αναγνωρίσει καλύτερα και να εξοντώσει αποτελεσματικότερα τα καρκινικά κύτταρα.

Η νέα τεχνική μπορεί να οδηγήσει σε μια νέου τύπου θεραπεία και επίσης να προσφέρει ένα νέο σημαντικό διαγνωστικό εργαλείο, ιδίως για τους καρκίνους του μαστού και του δέρματος (μελανώματος). Αντίθετα με άλλες μορφές αντικαρκινικής θεραπείας, η ανοσοθεραπεία δεν στοχεύει στον ίδιο τον όγκο, αλλά σε συγκεκριμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, ώστε να ενισχύσει τον αμυντικό και καταστροφικό ρόλο τους.

Οι ερευνητές του ιατρικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, με επικεφαλής την Άννα-Μαρία Γεωργουδάκη και υπό την εποπτεία του καθηγητή Μίκαελ Κάρλσον του Τμήματος Μικροβιολογίας και Κυτταρικής Βιολογίας, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιολογίας “Cell Reports”.

Τα έως τώρα πειράματα σε ζώα αφήνουν πολλές υποσχέσεις, ενώ θα ακολουθήσουν κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Συνήθως η αντικαρκινική ανοσοθεραπεία «δουλεύει» με τα Τ-λεμφοκύτταρα, όμως δεν πετυχαίνει πάντα την επιθυμητή ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού. Γι’ αυτό, αυτή τη φορά οι ερευνητές έστρεψαν την προσοχή τους στα μακροφάγα, τα οποία συνήθως καταπολεμούν τις λοιμώξεις.

Μία κατηγορία μακροφάγων μέσα στους όγκους εμποδίζει τα Τ-λεμφοκύτταρα και άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να επιτελέσουν τον προστατευτικό ρόλο τους. Καταφέρνοντας όμως να αναπρογραμματίσουν τα εν λόγω μακροφάγα χάρη σε ένα αντίσωμα, οι ερευνητές πέτυχαν να σταματήσουν την ανάπτυξη και την εξάπλωση των όγκων σε ποντίκια. Τα ίδια μακροφάγα κύτταρα υπάρχουν στους όγκους των μαστών και του δέρματος των ανθρώπων, οπότε η νέα μέθοδος δημιουργεί ελπίδες για μια νέα θεραπεία, σε συνδυασμό με άλλες ανοσοθεραπείες.

Η Άννα-Μαρία Γεωργουδάκη αποφοίτησε το 2004 από το Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, πήρε το διδακτορικό της στην αντικαρκινική ανοσοθεραπεία από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα το 2015, ενώ από τις αρχές του 2016 είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ.

http://www.ellines.com/famous-greeks

Πέμπτη 02.06. 2016, στις 18.30 '' Εμείς σπείραμε, εσείς θα θερίσετε...'' παρουσίαση του βιβλίου του Αδαμ Δράγα από τις εκδόσεις Νησίδες

Ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) 1967-1974

Η Εταιρία Μελέτης Ιστορίας Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ)

Ο Οργανισμός Πολιτισμού Αθλητισμού Νεολαίας Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ)

σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου

'' Εμείς σπείραμε, εσείς θα θερίσετε...''

του   Αδαμ Δράγα   από τις εκδόσεις Νησίδες

την Πέμπτη 02.06. 2016, στις 18.30 στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων

Την εκδήλωση θα χαιρετίσουν  Κώστας Μανταίος, δικηγόρος,

 πρόεδρος Συνδέσμου Φυλακισθέντων Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) 1967-1974

Νέλλη Παπαχελά , πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Αθηναίων

Ομιλητές

Θανάσης Καλαφάτης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς, 

πρόεδρος της Εταιρίας Μελέτης Ιστορίας Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ)

Ηλίας Νικολακόπουλος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

θα συντονίσει η Δώρα Καλλιπολίτη

Αίθουσα '' Αντώνης Τρίτσης'' Πνευματικό κέντρο Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50 και Σόλωνος)

Η ομιλία του Σπύρου Ι. Φλογαΐτη για την Ένωση των Επτανήσων

(Το παρακάτω κείμενο είναι η ομιλία του Σπύρου Ι. Φλογαΐτη που εκφωνήθηκε σήμερα 21 Μαΐου στο Ναό του Παντοκράτορα στην πόλη της Λευκάδας, με αφορμή τον εορτασμό της 152ης επετείου της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα.)

21η ΜΑΪΟΥ 1864

Η 21η Μαΐου 1864 την οποία εορτάζουμε σήμερα εμείς οι Λευκάδιοι, στην εκκλησία του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, του ανθρώπου που ενσάρκωσε και συμβολίζει διαχρονικά την αταλάντευτη υπηρεσία στο Έθνος και το σκοπό της εθνικής ολοκλήρωσης των Ελλήνων, αποτελεί ένα ορόσημο και ένα δίδαγμα ιστορίας και διεθνούς πολιτικής απαράμιλλης σημασίας, και τούτο για πολλούς λόγους.

Πριν απ’ όλα, αυτή η μέρα της γιορτής υπήρξε, γιατί τα επτά νησιά του Ιονίου πελάγους δεν έπεσαν ποτέ στους Τούρκους, με εξαίρεση το νησί μας, όπου όμως η τουρκοκρατία ξεχάσθηκε σύντομα, αφήνοντας πίσω της μόνο μερικά τοπωνύμια και τον πύργο του πασά Χατζή Αλή στο Μαραντοχώρι. Δεν μπορούσαν δυστυχώς να έχουν την πολυτέλεια να ζήσουνε ελεύθερα, διότι καθώς, από τον 11ο αιώνα αρχίζει η διείσδυση των Φράγκων στην ανατολική μεσόγειο, σε συνδυασμό με την σταδιακή κατάρρευση του πολιτικού κέντρου της αυτοκρατορίας των Ρωμαίων, το μόνο ρεαλιστικό για την εποχή ήταν αν θα έπεφταν στα χέρια χριστιανών ή Τούρκων.

Η Βενετία, η λαμπρότερη κόρη της Κωνσταντινούπολης, ωφελήθηκε τόσο πολύ από τη μητέρα της, που στο τέλος μπόρεσε να την κατασπαράξει. Και πήρε από τον διαμελισμό των εδαφών, ό,τι της ταίριαζε καλλίτερα, κυρίως την Κρήτη και τα νησιά, ανάμεσα σ’ αυτά και τα επτά νησιά του Ιονίου, που για πρώτη φορά ιστορικώς αριθμούνται και παράγεται η λέξη Επτάνησα, για να γίνει μάλιστα και στα ιταλικά Εptaneso. Οι Βενετοί δεν άσκησαν την μισαλλόδοξη θρησκευτική πολιτική των Φράγκων, δημιούργησαν κοινωνικές δομές στα νησιά, υπεστήριξαν την καλλιέργεια της γλώσσας και της ελληνικότητας, δημιούργησαν τις συνθήκες για να σπουδάσουν πολλοί στην Εσπερία, και οι Επτανήσιοι ήξεραν, όλοι τους, πλούσιοι και φτωχοί, και λίγο-λίγο πέρασε στο υποσυνείδητό τους πως ό,τι έρχεται από τη Δύση είναι καλό, ωφέλιμο, εθνικό. Η Κρήτη έγινε, μαζύ με τα Επτάνησα, το εργαστήρι της Αναγέννησης των γραμμάτων στη Δύση, αλλά και της αναγέννησης της ρωμιοσύνης στα εδάφη μας, γιατί μόνο ο μορφωμένος ξέρει την αξία της καταγωγής του και μπορεί να διεκδικήσει την ανάτασή του. Η Επτάνησος αναγέννησε την Ελλάδα, γιατί η Βενετία την κράτησε μορφωμένη.

Από το άλλο μέρος, η μέρα αυτή της γιορτής μας θυμίζει τη σημασία που έχει στην ιστορία των ανθρώπων το πέρασμα από το διάβα της ζωής κάποιων φωτισμένων και αποφασισμένων ανθρώπων, που αναλαμβάνουν τον κίνδυνο να εμψυχώσουν τους πολλούς και να τους συνεγείρουν γύρω από ένα σκοπό. Πολλοί ήσαν εκείνοι που συναπαρτίζουν αυτόν τον κατάλογο, ένας όμως αξίζει τον σεβασμό της ιστορικής μνήμης περισσότερο, διότι μόνος του δημιούργησε τις συνθήκες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν περισσότεροι. Αναφέρομαι στον Ιωάννη Καποδίστρια, τον άνθρωπο με την μοναδική πορεία, τον πατριώτη που κατόρθωσε, για την προστασία του σκοπού του, να κρυφτεί πλήρως από το βλέμμα της Ιστορίας. Ο πατέρας του φρόντισε το 1800 να βάλει τις βάσεις του μέλλοντος, με το λεγόμενο Βυζαντινό Σύνταγμα που σε τελική ανάλυση δημιουργεί ένα επτανησιακό κράτος. Αυτό το κράτος το υπηρέτησε ο Ιωάννης, νέος απόφοιτος Ιατρικής και Νομικής του Πανεπιστημίου της Πάντοβας, σε κεντρικές θέσεις, αλλά και εδώ στο νησί μας, όπου δοκίμασε το μοντέλο της οργάνωσης της Επανάστασης, φέρνοντας στη Λευκάδα τους οπλαρχηγούς, θέτοντάς τους για πρώτη φορά στην Ιστορία οργανωμένα στην υπηρεσία του εθνικού σκοπού που τότε ήταν να μην πάρει ο Αλή Πασάς τη Λευκάδα, και εμψυχώνοντας τους, στο γλέντι που έγινε στου Μαγεμένου, να κρατήσουν τον ενθουσιασμό τους, γιατί γρήγορα η Πατρίδα θα τους καλούσε για ένα υπέρτερο σκοπό. Ήταν το 1807, πολύ πριν δημιουργηθεί η Φιλική Εταιρία.

Ο Καποδίστριας, με την ιδιότητα του εκπροσώπου της Ρωσίας στο Συνέδριο της Βιέννης του 1815 και τη Συνθήκη των Παρισίων του ιδίου έτους που ακολούθησε, ήταν αυτός που με τις διπλωματικές του ικανότητες επέβαλε στις Μεγάλες Δυνάμεις την δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου ελληνικού κράτους μετά από αιώνες, των Ηνωμένων Κρατών των Επτά Ιόνιων Νησιών. Ο πολιτικός ρεαλισμός του τον έκανε να δεχθεί να τεθεί το ανεξάρτητο αυτό κράτος υπό την προστασία μιας μεγάλης Δύναμης, και μάλιστα της Μεγάλης Βρετανίας, αποδεικνύοντας ήδη τόσο νωρίς το πολιτικό του μεγαλείο, αυτός που φαινόταν να είναι στην υπηρεσία της Ρωσίας και του Τσάρου. Η επίσκεψή του στην Κέρκυρα το 1819, δυο χρόνια δηλαδή πριν το μεγάλο Ξεσηκωμό, με την πρόφαση της ασθένειας του πατέρα του, δεν έχει ακόμη αναλυθεί επαρκώς από τους ιστορικούς. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη αλήθεια από το ότι η Επανάσταση ούτε θα είχε εκκολαφθεί ούτε θα είχε νικήσει εάν δεν υπήρχε αυτό το επτανησιακό κράτος και η κοινωνία του.

Σε μας όμως τους Λευκάδιους, η μέρα αυτή μας θυμίζει και τους δικούς μας αγώνες, της δικής μας κοινωνίας, που αν και δεν έχουν ακόμη αναλυθεί επιστημονικά στο βάθος που απαιτούν, αποτελούν λαμπρές σελίδες για να διαπαιδαγωγούνται τα παιδιά μας.

Αναφέρομαι στην εξέγερση της εξοχής Λευκάδας κατά των Άγγλων το 1819, που βάφτηκε στο αίμα από τον Μαίτλαντ μετά από μια βδομάδα γιορτής. Και επειδή γιορτάζουμε σήμερα στον Παντοκράτορα, δεν πρέπει να λησμονήσουμε ότι μεταξύ των πρωτεργατών της εξέγερσης ήταν και ο κόμης Ιωάννης Βαλαωρίτης, πατέρας του ποιητή, ο οποίος και συνελήφθη, ενώ είναι προσωπική τιμή για μένα να θυμηθώ ότι μεταξύ των πρωτεργατών ήταν και ο συμβολαιογράφος Σπύρος Φλογαΐτης που ηγήθηκε μαζύ με τον μετέπειτα συμπέθερό του Ανδρέα Σκληρό των δυνάμεων του Μαραντοχωριού και που καταδικάσθηκε σε θάνατο και δήμευση της περιουσίας του. Η εξέγερση της εξοχής Λευκάδας, όπως αποδεικνύουν σύγχρονες έρευνες θεωρήθηκε από τους Άγγλους ως υποκινηθείσα από ξένες Δυνάμεις, αφού μάλιστα έλαβε χώρα μόλις τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της αγγλικής προστασίας, δηλαδή σε εποχή που η ρωσική παρουσία στα νησιά ήταν πολύ πρόσφατη.

Η σημερινή ημέρα αποτελεί όμως γενικά για όλους τους Έλληνες και ένα μάθημα διεθνούς πολιτικής πράξης και σοβαρού πολιτικού αγώνα. Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που οι Επτανήσιοι χειρίσθηκαν τις μεγάλες Δυνάμεις και μάλιστα τους Άγγλους για να πετύχουν τον σκοπό τους, και τον πέτυχαν δείχνοντας τον δρόμο σε όποιον θέλει να είναι σοβαρός στη διαχείριση των εθνικών θεμάτων.

Σκοπός ήταν η Εθνική Ολοκλήρωση, η ένωση με την Ελλάδα που οι ίδιοι οι Επτανήσιοι είχαν σε τελική ανάλυση φτιάξει, με την ιδεολογία που παρήγαγαν αλλά και με τα όπλα, αφού η Επτανησιακή Φάλαγγα (1) αριθμούσε 500 παλληκάρια από τα μέρη μας που έδωσαν το αίμα τους για την απελευθέρωση εδαφών που δεν αφορούσαν σε τελική ανάλυση τα σπίτια τους. Όμως ο αγώνας που έδωσαν πρώτα οι Επτανήσιοι ήταν για ελευθεροτυπία. Από όλα τα κεφάλαια της πολιτικής ύπαρξης και δράσης για ένα σύγχρονο Σύνταγμα, οι Επτανήσιοι διεκδίκησαν αρχικά κυρίως ένα, την ελευθεροτυπία, ενώ ο Μαίτλαντ και οι άλλοι Λόρδοι Αρμοστές καταπατούσαν γενικότερα κάθε έννοια ανεξάρτητου και αυτοδιοικούμενου κράτους. Πέτυχαν την ελευθεροτυπία το 1848, χρονιά γενικότερης σημασίας για τα κινήματα της Ευρώπης της εποχής, και τότε μπορούσαν πλέον να κινούνται οι ιδέες ελεύθερα, πράγμα που οδήγησε στη δημιουργία πολιτικών λεσχών και κομμάτων. Ένα χρόνο μετά άρχισε ο πολιτικός αγώνας στη Γερουσία, στους δρόμους, στις πόλεις και τα χωριά. Η Ένωση ήλθε ως αποτέλεσμα αυτού του αγώνα, που ήταν πρακτικός και επιτυχής. Αρκεί να αναλογισθούμε την τραγωδία της Κύπρου για να καταλάβουμε τι εννοώ.

Κυρίες και κύριοι,

Σήμερα γιορτάζουμε μια μεγάλη γιορτή, γιατί εμείς οι Επτανήσιοι συμβάλλαμε αποφασιστικά και πετύχαμε να υπάρχει επιτέλους μια πατρίδα για τους Έλληνες, ένα λαό που υπέστη τον μεγαλύτερο και μακροχρονιότερο πολιτικό κατακερματισμό από όποιο άλλο Έθνος, και με τα νιάτα μας που συνεχίζουν να σπουδάζουν και να διαπρέπουν στην Ελλάδα και παντού στον κόσμο δικαιούμαστε να λέμε, ιδιαίτερα εμείς οι Λευκάδιοι, ότι υπηρετήσαμε με όλες μας τις δυνάμεις και υπηρετούμε πιστά τη χώρα μας και την κοινωνία που μας ανέθρεψε.

Ευχαριστώ πολύ.

Λευκάδα, 21 Μαΐου 2016

Σπύρος Ι. Φλογαΐτης

(1) Την Επτανησιακή Φάλλαγγα ίδρυσε ο Λευκάδιος Νικόλαος Φλογαΐτης και ετέθη υπό την διοίκηση του Ιθακήσιου Στρατηγού Ευμορφόπουλου

http://aromalefkadas.gr/