Εκκλησίες της Λευκάδας - Άλατρο

Το Άλατρο, λέει η παράδοση, είχε δεκάδες εκκλησίες. Οι μαρτυρίες μιλούν για τουλάχιστον 12. Τέσσερις από αυτές στέκονται ακόμα όρθιες, ενώ τα ερείπια των υπολοίπων βρίσκονται λογγωμένα στο λόφο Πλαγιά πάνω από το χωριό και στη χαράδρα όπου είναι χτισμένο το χωριό.

Μετά το σεισμό του 1783 σε καταγραφή των σπιτιών των οικισμών της Λευκάδας αποδίδονται στο Άλατρο 40 σπίτια και 5 εκκλησίες.
Σε απογραφή του 1824 αναφέρονται στο Άλατρο 102 κάτοικοι και 35 σπίτια και 4 ναοί.





Τμήμα των τοιχογραφιών στο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου

Οι 4 εκκλησίες που μπορούμε να δούμε σήμερα στο χωριό είναι οι εξής:

Ι.Ν Αναλήψεως Κυρίου

Βρίσκεται στην ανατολική είσοδο του χωριού, δεξιά του δρόμου και φιλοξενεί το νεκροταφείο των Κονιδαραίων.

Είναι μικρό εκκλησάκι που η κτίση του ανάγεται πιθανόν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, αν κρίνουμε από την τεχνική των τοιχογραφιών του, που βρίσκονται στην αψίδα του ιερού. Απεικονίζουν την Πλατυτέρα και σειρά Ιεραρχών από κάτω, από τους οποίους ξεχωρίζουν οι Άγιος Βασίλειος και Ιωάννης Χρυσόστομος.

Η κεφαλή της Πλατυτέρας είναι κομμένη από τεχνική δυσκολία, καθώς το χαμηλό ύψος της κόγχης και η βαθειά καμπή της εμπρός δεν επέτρεψαν την απόδοση όλης της εικόνας. (1, σελ. 153)

Η εκκλησία ανακαινίστηκε πρόσφατα. 

Το ξύλινο τέμπλο της Ανάληψης 

Το σημερινό του τέμπλο είναι ξύλινο και έχει αντικαταστήσει παλαιότερο τοίχινο.

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (Ριγανάς)

Το εκκλησάκι πριν την πρόσφατη ανακαίνισή του 

Το εκκλησάκι μετά την ανακαίνισή του 

Μικρός ναός που βρίσκεται ανατολικά του χωριού, κοντά στα αλώνια και έχει απεριόριστη θέα προς την πεδιάδα του Νυδριού, τα νησάκια και τις απέναντι ακτές.

Η κτίση του ανάγεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας στο νησί.

Είναι ένα μικρό μονόχωρο κτίσμα με σαμαρωτή ξύλινη κεραμοσκεπή που αντικατέστησε παλαιότερη και ψηλότερη, καταστρέφοντας τμήμα των τοιχογραφιών (η σκεπή αυτή ανακαινίστηκε εκ νέου πρόσφατα, προκαλώντας επίσης ζημιές στις τοιχογραφίες). Οι εσωτερικές διαστάσεις του ναού είναι 6.70 x 3 και ύψος 2,50μ. Το τοίχινο τέμπλο του 3 x 2,20 μ. ύψος έχει δυο θύρες, της Πρόθεσης και της Ωραίας Πύλης, χωρίζοντας το ιερό από τον υπόλοιπο ναό. 

Ο ναός είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες σε αρκετά ταλαιπωρημένη μορφή μιας και έχουν υποστεί κάμποσες ζημιές από τις ανακαινίσεις. Αποτελούν ένα από τα ελάχιστα δείγματα συνόλων μεταβυζαντινών τοιχογραφιών στο νησί.

Χρονικά τοποθετούνται στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα ή στις αρχές του 18ου και είναι άγνωστων ζωγράφων. Ο Ροντογιάννης στο έργο του Χριστιανική Τέχνη στη Λευκάδα, πιστεύει ότι η τοιχογράφηση του ναού είναι έργο δυο τουλάχιστον ζωγράφων, (2, σελ. 79).

Τοιχογραφίες Ιερού: Στη μεγάλη κόγχη η Πλατυτέρα με το μικρό Χριστό και κάτω από αυτή οι Ιεράρχες που δύσκολα διακρίνονται από τη φθορά ο Άγιος Βασίλειος και ο Άγιος Αθανάσιος. Στην κόγχη της Πρόθεσης η Άκρα Ταπείνωση με την επιγραφή "Η Αποκαθήλωσις". Δεξιά της Πρόθεσης ο Άγιος Ρωμανός και δεξιά της μεγάλης κόγχης ο πρωτομάρτυρας Στέφανος.

Στη βόρεια πλευρά του Ιερού διακρίνεται ο Άγος Πέτρος ο Ελεήμονας και το "Όραμα του Αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας"

Οι άλλοι τοίχοι του ναού παρουσιάζουν πλήθος εικόνων αγίων και παραστάσεων σε δύο ζώνες.

Το τέμπλο του είναι χτιστό και κατά πάσα πιθανότητα είναι το αρχικό του ναού. Σε αυτό υπάρχουν τοιχογραφημένα τα δεσποτικά, επάνω οι Απόστολοι και κάτω γεωμετρικά και φυτόμορφα σχέδια. (1, σελ. 147)

Είναι ιδιοκτησίας Κονιδάρη. (2, σελ 76)

Ανακαινίζεται, όχι με τον καλύτερο τρόπο, τα τελευταία χρόνια. 

Άγιος Νικόλαος

Εκκλησάκι στα δυτικά του χωριού.

Η κτίση του τοποθετείται στα χρόνια της τουρκοκρατίας. 

Έχει τοιχογραφίες στην κόγχη του Ιερού Βήματος όπου εικονίζεται η Πλατυτέρα, σε στάση εντελώς μετωπική. Η Θεοτόκος κρατά τον μικρό Χριστό μέσα στο εγκόλπιο. Κάτω διακρίνονται οι 4 Ιεράρχες, δεξιά το Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο Ιάκωβος ο Αδερφοθεός και αριστερά ο Άγιος Βασίλειος και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. 

Οι τοιχογραφίες αυτού του ναού είναι ιδιαίτερης τεχνοτροπίας και διαφέρουν από άλλες του νησιού. Τα χαρακτηριστικά της Παναγίας είναι ιδιαίτερα έντονα με γωνιώδη πρόσωπο, εξαιρετικά μεγάλα μάτια και στρογγυλά με τα μαύρα τόξα των φρυδιών να φτάνουν ως την άκρη της μύτης. Χαρακτηριστική είναι μια μαύρη πινελιά κάτω από τα μάτια. Πρόκειται για τοιχογραφίες πιθανόν του τέλους του 16ου αιώνα ή των πρώτων δεκαετιών του 17ου και από τις παλαιότερες του νησιού. (2, σελ. 57)

Το τέμπλο του είναι νεώτερο και το ιερό του είναι κατασκότεινο γιατί δεν φωτίζεται από πουθενά.

Ο ναΐσκος ανακαινίστηκε πρόσφατα. 

Ι. Ν. Υπαπαντής Κυρίου 

Ενοριακός ναός στο κέντρο του χωριού δίπλα στο σχολείο, τη βρύση και τον περίφημο πλάτανο. Ήταν το νεκροταφείο των Σολδάτων και των Μαυροκεφαλαίων. 

Στα εκκλησάκια που ακολουθούν δεν έχω μπορέσει να βρω τα ερείπια τους. Μου τα ανάφερε προφορικά η κα Αλτάνη Σολδάτου της οποία ευχαριστώ θερμά.

Άγιοι Απόστολοι

Ερειπωμένο εξωκκλήσι στο λόφο πάνω από το χωριό προς το Λαϊνάκι. 

Άγιος Δημήτριος

Κατερειπωμένο εκκλησάκι, στο λόφο πάνω από το χωριό κοντά στο σημείο που έγινε η μάχη της Λευκάδας

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος 

Ερειπωμένο εκκλησάκι σε ύψωμα πάνω από το χωριό.

Άγιος Κωνσταντίνος

Ερειπωμένος, αποτελούσε ενοριακό ναό.

Αγία Μαρίνα

Τοποθεσία με αμπέλια, που υπήρχε παλιά εκκλησάκι που έδωσε το όνομα στην τοποθεσία και μάλιστα αποτελούσε και ενορία.

Παναγία Θεοτόκος

Εκκλησάκι ερειπωμένο μέσα στο χωριό. 

Ίσως να πρόκειται για την εκκλησία της Κοίμησης που αναφέρεται σε κατάσταση εκκλησιών και ιερέων από το 1837 μέχρι το 1856 με ιερέα τον Μάρκο Σολδάτο.

Πηγές:

1) Χ. Σολδάτος: "Χριστιανική Ζωγραφική (Η μεταβυζαντινή και Επτανησιακή Τέχνη στις εκκλησίες και τ μοναστήρια της Λευκάδας - 15ος - 20ος αι.)", ΕΛΜ, Αθήνα, 1999

2) Π.Γ.Ροντογιάννη: "Η Χριστιανική Τέχνη στη Λευκάδα", ΕΛΜ, Αθήνα 1974

http://lefkadapatridamou.blogspot.gr/2018/04/blog-post_26.html

Άλατρο, το αθέατο χωριό

2018Apr25

0

Άποψη μέρους του Άλατρου από την εκκλησία της Ανάληψης

Επισκέφτηκα το Άλατρο πρώτη φορά πριν 4 χρόνια με την συντροφιά ανθρώπων του Πολιτιστικού Συλλόγου Χαραδιάτικων "Άγιος Δημήτρης" για να παρακολουθήσω την αναβίωση αλωνίσματος και επ΄ ευκαιρία να γνωρίσω ό,τι μπορέσω από αυτό το "μυθικό" χωριό. Γιατί σαν ιδέα μυθική ήταν στο μυαλό μου, καθώς στα αυτιά μου έφτανε συχνά η έκφραση "πάνω απ΄ τ΄ Άλατρο είσαι;" που χρησιμοποιούσαν οι παππούδες μου για να υποδηλώσουν προφανώς ότι κάποιος είναι πολύ μακριά από τον πολιτισμό. Το φανταζόμουν κάπου πολύ μακριά. Τελικά αποδείχτηκε ότι ήταν μόλις 10-15 λεπτά από το Βλυχό και όχι τόσο τρομακτικό όσο η εικόνα που είχα για αυτό στο μυαλό μου. Από τότε είχα την χαρά να το επισκεφτώ άλλες δυο φορές, χωρίς όμως να μπορέσω να του αφιερώσω αρκετό χρόνο.

Εδώ σας παρουσιάζω ό,τι στοιχεία μπόρεσα να συγκεντρώσω για την πορεία του στον χρόνο με την ελπίδα ότι κάποτε θα καταφέρω να μάθω πολύ περισσότερα.

Από το Αλώνισμα στο Άλατρο

Τοποθεσία

Το Άλατρο, το αθέατο από τη θάλασσα χωριό, βρίσκεται 7 χλμ νοτιοδυτικά από τα Χαραδιάτικα, σε υψόμετρο περίπου 500 μέτρων. Για να φτάσει κανείς εκεί διανύει μια σχετικά δύσκολη ανάβαση σε ασφαλτοστρωμένο μεν, αλλά όχι και στην καλύτερη κατάσταση δρόμο, που η στενότητα του σε ορισμένα σημεία μπορεί να προβεί ιδιαιτέρως επικίνδυνη. Δυτικά του χωριού συνεχίζει, ακόμα στενότερος, ο δρόμος που οδηγεί στο χωριό Άγιος Ηλίας. Η απόσταση από την πόλη της Λευκάδας είναι 28 χλμ.

Είναι χτισμένο μέσα σε μια "λάκκα", κρυμμένο (για το φόβο των πειρατών) ανάμεσα από τους λόφους Ραχούλια, Πλαγιά και Γράβα (2, σελ. 255). Για το λόγο αυτό φιλοξενούσε κατά καιρούς φυγόδικους που γνώριζαν ότι δύσκολα θα τους ανακάλυπταν στο δύσβατο αυτό μέρος.

Ονομασία

Για το πώς πήρε το όνομα του, υπάρχει η εξής παράδοση που διαβάζουμε στο "Οδοιπορικό Λευκάδας" του Γιάννη Αθηνιώτη (σελ.255-6).

Καλέσανε κάποτες τον Οδυσσέα, το Βασιλιά τσ΄ Ιθάκης,
Να πάει να πολεμήσει μ΄ άλλους πολεμιστάδες.
Δεν το ΄θελε. Για ν΄ αποφύγει κρύφτηκε εδώ.
Σε τούτο το απόκρυφο το μέρος
Τη γη ν΄ αρέσκει άρχισε.
Μηνύτορες όμως τον ανακαλύψαν,
Άρχισε ο Οδυσσέας να κάνει τον τρελό.
Δε γνώριζε κανένανε, δε μίλαγε καθόλου.
Στην τρέλα του για να πιστέψουν σκέφτηκαν
κι έβαλαν μπροστά στο άροτρο του, το βοηθό του,
Να δούνε αν θα περάσει  απάνω του.
Ο Οδυσσέας όλο και λοξοδρόμαε στο συναπάντημα.
Άρχισαν να αμφιβάλουν για την τρέλα του.
Πονηρός όπως ήταν κι έμεινε για τούτο ξακουστός,
Άρχισε αντί σπορά στη γη να σπέρνει αλάτι.
Εδώθε λένε πήρε το όνομα του το χωριό

Είναι ιδιαίτερα περίεργο ότι αυτή η παράδοση που αναφέρει το όνομα του Οδυσσέα, είναι η μοναδική που υπάρχει και αναφέρεται στο νησί που σύμφωνα με τη θεωρία του Δέπρφελντ είναι η πατρίδα του.

Η λέξη "άλατρο" προέρχεται από το αρχαίο "αλετρεύω" που αποτελεί εκτεταμένο τύπο του "αλέω" (=αλέθω). Η κύρια ασχολία των κατοίκων άλλωστε, ήταν η καλλιέργεια σιτηρών στο οροπέδιο πάνω από το χωριό.

Ο Πρωτ/ρος Γεράσιμος Ζαμπέλης αναφέρει για τον παραπάνω μύθο: "Επειδή, λοιπόν, (ο Οδυσσέας) εργαζόταν με το «άροτρο» πήρε την ονομασία η περιοχή «άροτρο». Με την πάροδο του χρόνου η λέξη «άροτρο» έγινε « Άλατρο» και παραμένει μέχρι των ημερών μας.

 Η ονομασία άροτρο, ευθύβολη και συνετή για τα δεδομένα του χώρου και του χωριού φανερώνει: 1) Την ευρύτητα και το πλήθος της ευφορίας της γης, η οποία ανάγκαζε τους κατοίκους να την καλλιεργούν και 2) την εργατικότητα και την φρόνησή τους. Στοιχεία και σημεία ενός ζωντανού ανθρώπου με ειλικρινές ενδιαφέρον για την γη και την ζωή του.

Τα αλώνια στην είσοδο του χωριού

Στην περιοχή υπάρχουν πάρα πολλά αλώνια, τα οποία μπορούμε να διακρίνουμε ακόμα και σήμερα που σε συνδυασμό και με τους πολλούς νερόμυλους μαρτυρούν το πλούσιο αγροτικό παρελθόν της περιοχής.

Ιστορία του χωριού

Σαφώς πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα χωριά του νησιού. Χωρίς να υπάρχουν συγκεκριμένα ιστορικά στοιχεία για το πότε δημιουργήθηκε ως οικισμός, μπορούμε να τοποθετήσουμε την κτήση του, κάπου στις αρχές του 16ου αιώνα, ίσως και στα τέλη του 15ου.

Στα πρώτα τουλάχιστον χρόνια της Τουρκοκρατίας (1479 - 1684) στο νησί άλλωστε, σύμφωνα με τον Ροντογιάννη (1, σελ. 405), μπορεί να αναχθεί η ίδρυση 6 χωριών (Φρύνι, Απόλπαινα, Καρυώτες, Κατούνα, Σφακιώτες και Καρυά) συν τον Άγιο Πέτρο και τη Βασιλική που προϋπήρχαν. Οπότε θεωρητικά το Άλατρο είναι μεταγενέστερο αυτών. 

Σύμφωνα με τον πρωτ/ρο Γεράσιμο Ζαμπέλη (4), στο Άλατρο, όπως και στο υπόλοιπο νησί παρατηρήθηκε αύξηση του πληθυσμού, κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά από τον Ενετοτουρκικό πόλεμο (1463-1479).  Διωγμένοι άποικοι από την Κρήτη, την Πελοπόννησο και την Ακαρνανία θα φθάσουν και στην Λευκάδα, κατοικώντας σε ήδη υπάρχοντες οικισμούς ή δημιουργώντας νέους. Αυτό πιθανόν συνέβη και με το Άλατρο. 

Και συνεχίζει:

Η πορεία και η δύναμη του πληθυσμού, όσον ερευνητικά μπορούμε να γνωρίζουμε είναι η παρακάτω: 
Το 1783 υπήρχαν στο χωριό 40 σπίτια και 5 Εκκλησίες. Με τους μετριότερους υπολογισμούς θα έχουμε περίπου 240 άτομα κατοίκους. 
Το 1808 έχουμε 296 άτομα. 
Το 1824 θα συναντήσουμε στο χωριό 35 σπίτια και 3 Εκκλησίες. Ενώ κάτοικοι θα είναι: 33  άνδρες 1-16 ετών, 12 άνδρες από 17-50 ετών και 10 γέροι. Ακόμη θα υπάρχουν 13 γυναίκες από 1-10ετών, 24 γυναίκες από 17-50 ετών και 10 γριές. 
Το 1889 θα υπάρχουν 139 κάτοικοι και το 1896 θα υπάρχουν 154. 

Ερχόμενοι προς το σήμερα ο αριθμός των κατοίκων θα μειώνεται ανησυχητικά. Ιδιαίτερα  ύστερα από το σημαντικό στράγγισμα της αστυφιλίας την δεκαετία του 1950. 
Το 1951 θα διαμένουν στο χωριό 133 άτομα και το 1981 θα είναι 27.

Απογραφές πληθυσμού: 

Απογραφή 1760: 265 κάτοικοι (12, σελ. 50)
Απογραφή 1808: 296 κάτοικοι (11, σελ. 96).
Απογραφή 1824: 102 κάτοικοι (11, σελ. 112).
Απογραφή 1889: 139 κάτοικοι (11, σελ. 122-3)
Απογραφή 1896: 154 κάτοικοι (11, σελ. 122-3)
Απογραφή 1907: 164 κάτοικοι (11, σελ. 125)

Απογραφή 1920: 148 κατοίκους (7, σελ 43)

Απογραφή 1928: 154 κάτοικοι (11, σελ. 133)

Απογραφή 1940: 201 κάτοικοι (7, σελ. 43)

Απογραφή 1951: 133 κάτοικοι (7, σελ. 43)

Απογραφή 1961: 127 κάτοικοι (1, σελ. 17, 20)

Απογραφή 1971: 70 κάτοικοι (11, σελ. 138)

Απογραφή 1981: 27 κάτοικοι (11, σελ. 139)

Απογραφή 1991: δεν αναφέρονται κάτοικοι

Απογραφή 2001: 11 κάτοικοι

 

Αναφορές σε ιστορικές πηγές όσον αφορά στο Άλατρο συναντάμε τις εξής:

• Αναφορά του χωριού σε καταστίχωση των οικισμών της Λευκάδας κατά το πρώτο χρόνο της βασιλείας του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή (1520), Καταγράφονται 62 χανέδες, 1 άγαμος, 1 χήρα.
• Αναφορά του χωριού σε οθωμανική καταγραφή του 1563 (στα τέλη των χρόνων της βασιλείας του Σουλεϊμάν). Καταγράφονται 85 χανέδες, 7 άγαμοι, 4 χήρες. (* 12, σελ. 60, αναφέρονται 96 χανέδες).
• Αναφορά του χωριού σε καταστίχωση των οικισμών του 1613/14. Καταγράφονται 40 χανέδες.
• Αναφέρεται επίσης το 1626, στη διαθήκη του Ιερομόναχου Συμεών Κονιδάρη, ηγούμενου της Μονής του Αγίου Δημητρίου στην Γράβα, στα Χαραδιάτικα, ο οποίος το μνημονεύει ως "Άλετρο" μαζί με τα χωριά Εγκλουβή και Αλέξανδρο, "μάρτυρας ο παπά-Λινάρδος από τ΄ Άλετρο". (1, σελ. 440)
• Αναφέρεται σε μεταγενέστερη διαθήκη της Άντζουλας Μαυρομάταινας, (8 Σεπτεμβρίου 1644)  ως "Άλετρο".(1, σελ 440-1) "Σ/μβρίου 8 εν χωρίο Άλατρο ..... ης χωρίο αλατρο".
  
  Στις δύο αυτές διαθήκες που είναι κοντά χρονικά αναφέρονται τρεις παπάδες από το Άλατρο, (παπά-Ιωάννης Βρεττός, παπά-Κώστας Καλαφάτης, παπά Λινάρδος Κονιδάρης) γεγονός που μαρτυρά ότι στο Άλατρο υπήρχαν τουλάχιστον τρεις εκκλησίες εκείνη την περίοδο. (1, σελ. 442).
• Άλλη αναφορά στο χωριό για εκείνα τα χρόνια είναι και σε κατάστιχο κεφαλικού φόρου του βιλαετίου της Αγίας Μαύρας του έτους Εγίρας 1051 (1641/2)  που συνέταξε ο Φαΐκ Μπέης, τέως μιρλιβάς των Τρικάλων, δίδονται 37 χανέδες στο Άλατρο. Η σημείωση αυτή αποκαλύπτει πως τώρα έχουμε ζώσα και δρώσα κοινότητα ανθρώπων. Αυτή όμως η καταγραφή  μας προσφέρει το δικαίωμα να μιλήσουμε για μια ζωντανή κοινωνία ανθρώπων, που ζει και δημιουργεί στο ιστορικό χωριό.
• Αναφορά σε καταστίχωση οικισμών του στα έτη 1647/8, 1650/1, 1651/2, 1715 με 19, 32,20 και 27 χανέδες αντίστοιχα. (10, σελ 82-88).
• Μετά το σεισμό του 1783 σε καταγραφή των σπιτιών των οικισμών αποδίδονται στο Άλατρο 40 σπίτια και 5 εκκλησίες. (11, σελ. 95).
• Σε απογραφή του 1824 αναφέρονται στο Άλατρο 102 κάτοικοι και  35 σπίτια και 4 ναοί. (11, σελ. 110). 

Οι πρώτοι κάτοικοι του λένε ήταν οι Κονιδαραίοι και οι Σολδαταίοι ίσως από την Κόνιτσα (γράφει ο Αθηνιώτης, σελ 256).  Όμως ο Σπύρος Βρεττός αναφέρει ότι το επίθετο Κονιδάρης, που κυριαρχεί, προέρχεται σύμφωνα με την παράδοση από τις Ινδίες (Κουμέρκης, Κοσμέρκης). (7, σελ 247, υποσ. 114).

Γενικά στην ακμή του, ήταν ένα από τα κεφαλοχώρια του νησιού, που σύμφωνα με την παράδοση, είχε τόσες οικογένειες όσες και οι μέρες του χρόνου και λειτουργούσε γκιλοτίνα, στην περίοδο της Γαλλικής Κατοχής (1797-1798 και 1807-1810). Διέθετε  Ειρηνοδικείο και δεκάδες εκκλησίες. (8, σελ. 247, υποσ. 114)

Κατά τη διάρκεια της επίθεσης του Αλή Πασά στη Λευκάδα, το 1807 και στα πλαίσια της οργάνωσης της άμυνας του νησιού, τοποθετήθηκαν σε διάφορα σημεία του νησιού ισχυρές ντόπιες φρουρές υπό τις διαταγές ντόπιων ειδικών Επιτρόπων. Το Άλατρο εντάχθηκε μαζί με όλη την περιοχή από το Νυδρί μέχρι τα Σύβοτα, την Εγκλουβή, τη Βαυκερή, το Νιοχώρι, τα Χαραδιάτικα, το Κατωχώρι και τον Άγιο Ηλία, υπό τις διαταγές του Ζαφείρη Λογοθέτη. Ωστόσο δεν χρειάστηκε να επέμβουν.

Διοικητικά από το 1866 μέχρι το 1914 ανήκε στο Δήμο Ελλομένου μαζί με το Νυδρί, Κατωχώρι, Βλυχό, Χαραδιάτικα, Νιοχώρι, Πόρο, Φτερνό με έδρα το Κατωχώρι. (1, τόμος Β, σελ. 627, 628). 

Το χωριό άρχισαν να το εγκαταλείπουν οι κάτοικοι τη δεκαετία του 50, κατεβαίνοντας κυρίως στα Χαραδιάτικα ή και στο Νυδρί ενώ σήμερα δεν ζουν εκεί παρά τρεις οικογένειες. Επίσης διατηρούν εκεί τα ζώα τους κτηνοτρόφοι.

Οι εκκλησίες του χωριού

Το εκκλησάκι του Αγίου Ιώαννη του Προδρόμου πριν την ανακαίνισή του

Από το εσωτερικό του Αγίου Ιωάννη

Το Άλατρο, λέει η παράδοση είχε δεκάδες εκκλησίες. Οι μαρτυρίες όμως μιλούν για τουλάχιστον 12. Τέσσερις από αυτές στέκονται ακόμα όρθιες, ενώ τα ερείπια των υπολοίπων βρίσκονται λογγωμένα στο λόφο Πλαγιά πάνω από το χωριό και στη χαράδρα όπου είναι χτισμένο το χωριό.

Ι.Ν Αναλήψεως Κυρίου: Βρίσκεται στην είσοδο του χωριού, δεξιά του δρόμου και φιλοξενεί το νεκροταφείο των Κονιδαραίων.

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (Ριγανάς): Βρίσκεται λίγο πριν την είσοδο του χωριού, κοντά στα αλώνια και έχει απεριόριστη θέα προς την πεδιάδα του Νυδριού, τα νησάκια και τις απέναντι ακτές. Είναι ιδιοκτησίας Κονιδάρη.

Άγιος Νικόλαος: Βρίσκεται δυτικά του χωριού. Ανακαινίστηκε πρόσφατα

Ι. Ν. Υπαπαντής Κυρίου: Ενοριακός ναός στο κέντρο του χωριού δίπλα στο σχολείο, τη βρύση και τον περίφημο πλάτανο του χωριού. Ήταν το νεκροταφείο των Σολδάτων και των Μαυροκεφαλαίων. 

Περισσότερα για τις εκκλησίες του χωριού θα βρείτε σε άρθρο που θα ακολουθήσει).

Δημοτικό Σχολείο

Το δημοτικό σχολείο βρίσκεται στην πλατεία του χωριού, απέναντι από την βρύση του χωριού και είναι σε αρκετά καλή κατάσταση. Έχει πάψει να λειτουργεί εδώ και δεκαετίες και έχει παραχωρηθεί στο σύλλογο του "Αγίου Δημητρίου" Χαραδιάτικων, με την προοπτική να γίνει κάποτε λαογραφικό μουσείο. Φυσικά δεν γνωρίζουμε αν λειτουργούσε πάντα σε αυτή τη θέση.

Το κτήριο του Δημοτικού Σχολείου

Πρώτη αναφορά για το σχολείο γίνεται το 1822-24 με δύο μαθητές (1, τόμος Β, σελ. 561).

Από το 1828 λειτουργεί με έδρα το Νιοχώρι, κοινό σχολείο στο οποίο φοιτούν παιδιά του Νιοχωρίου, του Αλάτρου και Χαραδιατίκων. 

Το 1833 λειτουργεί και πάλι στο Άλατρο με δάσκαλο τον Θωμά Αναγνώστη Βλασόπουλο και 14 μαθητές, Την επόμενη χρονιά με τον ίδιο δάσκαλο εμφανίζονται 17 μαθητές. 

Το 1836 και για μια χρονιά, λειτουργεί σχολείο στα Χαραδιάτικα με τον Αντώνη Σολδάτο από τον Άγιο Ηλία και δεν υπάρχει σχολείο στο Άλατρο.

Μέχρι και το 1854 δε φαίνεται να λειτουργεί σχολείο στο Άλατρο. Αυτή τη χρονιά επαναλειτουργεί το κοινό για τα τρία χωριά σχολείο στο Νιχώρι με δασκαλο τον ιερέα Θωμά Βλασόπουλο. (9, σελ. 75-76)

Από κει και πέρα δεν υπάρχουν στοιχεία επαναλειτουργίας το σχολείου στο Άλατρο μέχρι το 1941 που εμφανίζεται σε πίνακα σχολείων της περιφέρειας Νήσου Λευκάδας με 31 παιδιά. (1, τόμος Β, σελ. 771).

Από το 1960 και μέχρι σήμερα το σχολείο δεν λειτούργησε.

Το νερό - η Βρύση - οι νερόμυλοι

Η Βρύση

Το 'Αλατρο ήταν και φημισμένο για το πολύ καλής ποιότητας νερό του. Σήμερα στο κέντρο του χωριού υπάρχει ακόμα και τρέχει νερό η Βρύση του.

Από το 1680 άρχισαν να δημιουργούνται κατά μήκος του χείμαρρου Χαραδιώτικου (ή χείμαρρο Αγίου Νικολάου, το βρήκα κι έτσι), νερόμυλοι, το σύνολο 18, τρεις από τους οποίους λειτουργούσαν μέχρι και το 1965. Υπάρχουν ερείπια από τους 13, οι οποίοι είναι:

1. του Καραπάνου

2. του Ζαέρη

3. του Παλιοπάνου

4. του Γρίβα

5. του Μαρτζούνη

6. του Καλατζή

7. του Βαρτελά

8. του Μαρτζόκα

9. του Τσαφάτση

10. του Θανάση

11. του Γιαννακέλου

12. του Θανάσα

13. του Κατσαΐτη

14. του Κλομπαστούνι

15. του Ζαγορίτη

16 του Μοναστηριού (του Αγίου Δημητρίου στη Γράβα)

17 του Σουλάτσου

18 του Τελεπάνου

Υπήρχαν επίσης και δυο νεροτριβές:  του Θανάσα και του Ζαγορίτη. (3)

Ο πλάτανος

Ο περίφημος Πλάτανος

Στην πλατεία του χωριού, δίπλα στο σχολείο και την εκκλησία της Υπαπαντής στέκει ακόμα όρθιο το κουφάρι πια του ξακουστού πλάτανου, σύμβολο του χωριού. Τον πλάτανο αυτό , λένε ότι τον φύτεψε ο ίδιος Τούρκος που φύτεψε και τον πλάτανο στου Πασά.

Υπάρχει ή δοξασία ότι ένα χωριό ερημώνει, όταν ο πλάτανος  του ξεραθεί!   Και εδώ, στο Άλατρο, αυτή   η λαϊκή δοξασία, περιγράφει την πραγματικότητα. Επίσης λένε ότι ο πλάτανος ξεράθηκε από όταν υδροδοτήθηκε το χωριό Φτερνό με το νερό από το Άλατρο. 

Τον Απρίλη του 2018 που επισκέφτηκα το χωριό βέβαια, παρατήρησα ότι ο πλάτανος, αν και τραυματισμένος, ήταν καταπράσινος. Ίσως αυτό να σημαίνει, αν πιάσουμε ανάποδα η λαϊκή δοξασία, μια τάση επιστροφής των κατοίκων του.

Νεότερη Ιστορία - η Τρύπα

Το  Άλατρο είναι γνωστό για την "Τρύπα", που αποτέλεσε χώρο στον οποίο εκτελεστήκαν αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, οι οποίοι και κατέληξαν στον πυθμένα βάθους κατά πολλούς 16-20 μέτρων. Τραυματίες κατάφερε να ανασύρει ο Βασίλειος Γρ. Κατωπόδης [Μέρμυγκας] μαζί με την κόρη του, Σταμάτα.

Ιστορικά κατά τον Εμφύλιο 1946-1949, το χωριό,  άλλαξε στρατόπεδο πολλές φορές, αφού υπήρξε στόχος και των δυο παρατάξεων κυρίως λόγω της θέσης του, αλλά και της αυτάρκειας σε τροφή.

Άλλες πηγές

ΑΛΑΤΡΟΝ: Πετρώδης, ορεινός και πολύ ανώμαλος συνοικισμός. Κάτοικοι 148, κτηνοτρόφοι μάλλον και φιλήσυχοι, εργάται και καλλιεργηταί της ελαίς. Συγκοινωνία ανώμαλος και πολύ επικίνδυνος  εν εποχή χειμώνος. Εκλήθη δε Άλατρον, ίσως λόγω του πετρώδους αυτού εδάφους (8, σελ 69, η συγκεκριμένη αναφορά αφορά την περιοδο μετα την Ενωση 1864-1913)

Αλατρίτικα Επίθετα

Συχνά οικογενειακά επίθετα στο χωριό είναι τα: Κατωπόδης, Κονιδάρης, Καββαδίας και Σολδάτος. Επίσης στη διαθήκη της Αντζουλας Μαυρομάτη (1644) αναφέρονται επιπλέον και τα εξής επίθετα: Γαβρίλης, Βρετός, Καλαφάτης.

Οι πρώτοι κάτοικοι του λένε ήταν οι Κονιδαραίοι και οι Σολδαταίοι ίσως από την Κόνιτσα (γράφει ο Αθηνιώτης, σελ 256). ). Όμως ο Σπύρος Βρεττός αναφέρει ότι το επίθετο Κονιδάρης, που κυριαρχεί, προέρχεται σύμφωνα με την παράδοση από τις Ινδίες (Κουμέρκης, Κοσμέρκης). (7, σελ 247, υποσ. 114). 

Ευχαριστώ θερμά για τη βοήθεια τους
τον Άκη Καλύβα 
τον Λάκη Κονιδάρη
το Δημήτρη Κονιδάρη
την Αλτάνη Σολδάτου

Πηγές:

1) Π.Γ. Ροντογιάννης Ιστορία της Νήσου Λευκάδος Τόμος Α΄ Αθήνα 2006

2) Γιάννης Αθηνιώτης "Οδοιπορικό Λευκάδος" Λευκάδα 1989

3) http://agios-dimitris.blogspot.gr/p/blog-page_2141.html

4)  Πρωτ/ρος Γεράσιμος Ζαμπέλης "Το κεφαλοχώρι Άλατρο"

5) kokkinosfakelos.blogspot.gr

6) Τάσου Κοντομίχη "Τοπωνύμια της Λευκάδας" ΝΕΦΕΛΗ

7) Σπύρος Βρεττός η λαϊκή ποίηση στη Λευκάδα (1900-1985) ως κοινωνικό φαινόμενο, εκδ. Καστανιώτης

8) Παναγιώτης Κουνιάκης: "Η Λευκάς από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι καθ ημών" 
9) Π. Γ. Ροντογιάννη: Το Χρονικό των Δημοτικών Σχολείων της Λευκάδας (1823-1864), Επετηρίς, τόμος Α, 1971, ΕΛΜ, Αθήνα 1972.
10) Σπύρος Ασδραχάς, Ηλίας Κολοβός: "Δεδομένα και προβλήματα της δημογραφίας της Λευκάδας στα χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας" (Πρακτικά ΙΕ΄Συμποσίου - Δρόμοι και παράδρομοι της τοπικής ιστορίας - ΕΛΜ, Αθήνα 2011)
11) Π.Γ.Ροντογιάννης, Ο πληθυσμός της Λευκάδας από το απώτερο παρελθόν ως το 1991, (Επετηρίς, τόμος Η΄, ΕΛΜ, Αθήνα 1998).
12) Σπύρος Ασδραχάς, Καταστιχώσεις του κεφαλικού φόρου (Λευκάδα, ιζ΄αι.) Ερμηνευτικές δυνατότητες. (Πρακτικά, Δ΄Συνέδριο Επτανησιακού Πολιτισμού - Από την τοπική ιστορία στη συνολική: το παράδειγμα της Λευκάδας, 15ος - 19ος αι)

.http://lefkadapatridamou.blogspot.gr/2018/04/blog-post_26.html

Τεράστια ανακάλυψη για την προέλευση των πρώτων ανθρώπων. Ανάλυση DNA σε σκελετό νεογέννητου 11,500 ετών αποκάλυψε τον άγνωστο αρχαίο πληθυσμό που κατοίκησε πρώτος την Αμερική :

Σκελετός που ανήκει σε ένα νεογέννητο κοριτσάκι και εντοπίστηκε σε καταυλισμό 11.500 ετών στην Αλάσκα ρίχνει φως στην προέλευση των πρώτων πληθυσμών που κατοίκησαν την αμερικανική ήπειρο αλλά τα ευρήματα προκαλούν ακόμη περισσότερα ερωτήματα.

Η γενετική ανάλυση, σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία, έδειξε πως το νεογέννητο ανήκει σε μια αρχαία, άγνωστη μέχρι σήμερα πληθυσμιακή ομάδα ενώ οι επιστήμονες αναφέρουν πως τα στοιχεία που εξήγαγαν από το διαθέσιμο DNA, υποστηρίζει την υπόθεση πως η μικρή κατάγεται από ένα «κύμα» μεταναστών από τη Σιβηρία, που εγκαταστάθηκε στην περιοχή της Βορείου Αμερικής πριν από 20.000 χρόνια. Η μετανάστευση εκτιμάται πως κατέστη εφικτή εξαιτίας της χαμηλής στάθμης του νερού μετατρέποντας τον Βερίγγειο Πορθμό (μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας) σε ξηρά η οποία βυθίστηκε και πάλι μετά το λιώσιμο των πάγων. Αυτοί οι πρώτοι άποικοι ήταν, σύμφωνα με τον καθηγητή Εske Willerslev και τους συνεργάτες του, οι πρόγονοι των σημερινών αυτοχθόνων Αμερικανών, ενώ ήδη οι εκτιμήσεις του ίδιου και της επιστημονικής ομάδας που τον πλαισιώνει έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό Nature.




Ο σκελετός του βρέφους που όταν πέθανε ήταν μόλις έξι εβδομάδων, εντοπίστηκε στον αρχαιολογικό χώρο του Upward Sun River το 2013 και η σημερινή τοπική κοινότητα αυτοχθόνών έχουν δώσει στην μικρή το όνομα «Xach’itee’aanenh t’eede gay» που σημαίνει «κορίτσι ηλιοβασίλεμα» ενώ για την επιστημονική ομάδα που προσπαθεί να εξάγει συμπεράσματα από τη σορό της είναι απλά η USR1.

«Αυτά είναι τα παλαιότερα ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν ποτέ στην Αλάσκα, αλλά αυτό που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον εδώ είναι ότι αυτό το άτομο ανήκε σε έναν πληθυσμό που δεν έχουμε συναντήσει ποτέ μέχρι σήμερα», εξηγεί ο Willerslev, ο οποίος συνεργάζεται με τα πανεπιστήμια της Κοπεγχάγης και του Κέιμπριτζ .

«Είναι ένας πληθυσμός που συνδέεται περισσότερο με τους σύγχρονους ιθαγενείς Αμερικανούς, αν και αυτός ο δεσμός είναι μακρινός. Έτσι μπορούμε να πούμε πως προέρχεται από την παλαιότερη πληθυσμιακή ομάδα. Την πρώτη ομάδα ιθαγενών Αμερικανών. Αυτό όπως εξηγεί μιλώντας στο BBC σημαίνει πως ο συγκεκριμένος σκελετός μπορεί να μας αποκαλύψει πολλά για τους προγόνους όλων των ιθαγενών Αμερικανών.

Σημειώνεται πως η επιστημονική ομάδα μελετά την ιστορία αρχαίων πληθυσμών αναλύοντας μεταλλάξεις ή μικρά «σφάλματα» που συσσωρεύονται στο DNA κατά τον πέρασμα των γενεών. Αυτά τα μοτίβα, όταν συνδυάζονται με δημογραφικά μοντέλα καθιστούν εφικτή την ανάδειξη δεσμών μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών μέσα στο χρόνο.



HO NEW / REUTERS

Η νέα μελέτη δείχνει την ύπαρξη ενός προγονικού πληθυσμού που άρχισε να διακρίνεται γενετικά από τους ανατολικούς Ασιάτες πριν από περίπου 34.000 χρόνια και που είχε διαφοροποιηθεί πριν από περίπου 25.000 χρόνια. Όπως αναφέρει ο Guardian η νέα αυτή πληθυσμιακή ομάδα που ανακαλύφθηκε, και φέρει την ονομασία «Ancient Beringians», φαίνεται πως χωρίστηκε από την αρχική ιδρυτική κοινότητα των αποίκων των Ιθαγενών Αμερικανών πριν από 20.000 χρόνια. Ενώ δε οι πρόγονοι άλλων ιθαγενών μετακινήθηκαν προς τον Νότο και την ενδοχώρα, αυτοί παρέμειναν στον Βορρά μέχρι που ο πληθυσμός τους αφανίστηκε. Υπάρχει βέβαια και μια άλλη θεωρία, αυτή του καθηγητή και αρχαιολόγου Ben Potter ο οποίος εκτιμά πως ο αρχαίος αυτός πληθυσμός αποκόπηκε από άλλες ομάδες προγόνων των ιθαγενών Αμερικανών στην Ασία πριν καταφέρουν και οι δύο πληθυσμοί να διασχίσουν το πέρασμα και να φτάσουν στη βόρεια Αμερική.

Πηγή: huffingtonpost.gr...

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/terastia-anakalypsi-gia-tin-proelefsi-ton-proton-anthropon-analysi-dna-se-skeleto-neogennitou-11500-eton-apokalypse-ton-agnosto-arxaio-plithysmo-pou-katoikise-protos-tin-ameriki/

Πατρώ: Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο της αρχιτέκτονος Χαράς Παπαδάτου – Γιαννοπούλου 8 Ιανουαρίου 2018

Ἐκδόθηκε σέ περιορισμένο ἀριθμό ἀντιτύπων τό τελευταῖο βιβλίο τῆς ἀρχιτέκτονος Χαρᾶς Παπαδάτου-Γιαννοπούλου μέ τίτλο: Πατρώ, Ἡ πόλις τῶν πολλαπλῶν ἱστορικῶν ἐπιπέδων.Μιά πολεοδομική καί ἀρχιτεκτονική ἀνάγνωση.

Πατρώ ὀνόμαζαν τήν πόλη οἱ ἑπτανήσιοι κατά τόν μεσαίωνα. Τό ὅλον ἐγχείρημα ξεκίνησε, ὄχι ὡς καταγραφή, ἀλλά κυρίως ὡς ἔρευνα, γιά ὅλες τίς ἐπιμέρους ἑνότητες μέ τίς ὁποίες ἀσχολεῖται.

Ἡ παρουσίαση παρακολουθεῖ τήν πόλη ἀπό τήν ἀρχαιότητα μέχρι σήμερα καί προσπαθεῖ νά ἀνιχνεύσει καί ἀναπλάσει τήν ταυτότητά της στίς διάφορες περιόδους ἐξελί­ξε­ώς της. Εἶναι βασικά μιά ἐρευνητική προσπάθεια γιά τήν προσέγγιση πολλῶν λεπτομερειῶν πού συνδέουν τίς διάφορες ἱστορικές περιόδους, ἀλλά καί τήν δομή τῆς πόλεως. Μέ βάση βέ­βαια τίς ὑπάρ­χουσες πηγές.

Πρῶτον ἐπικεντρώνεται στό τμῆμα τῆς πόλεως πού ἔχει διαχρονική ἱστο­ρική παρουσία, ἀπό τήν ἀρ­χαιότητα μέχρι σήμερα: στό λεγόμενο Ἱστορικό Κέντρο. Διότι αὐτή στήν οὐσία εἶναι ἡ πόλις. Ἡ πόλις τῶν πολλαπλῶν ἱστορικῶν ἐπιπέδων, ἡ πόλις τῶν πολλα­πλῶν ὀνομάτων μέ τήν ἴδια ὅμως πάντοτε ρίζα, ἡ πόλις τοῦ ἀμετακι­νήτου μέσα στούς αἰῶνες οἰκονομικοῦ ἐκτοπίσματος. Ἀλλά καί ἡ πόλις τῶν ἀμετακινήτων πολεοδο­μι­κῶν καί κοι­νωνικῶν κέντρων βάρους.

Τό γεγονός ὅτι οἱ πολεοδομικές παράμετροι δέν ἀλλάζουν στά 3.000 χρόνια ἀπό τήν ἱστορημένη συγκρό­τηση τῆς πόλεως, καθιστᾶ τό σημερινό Ἱστορικό Κέντρο της, δηλαδή τό τμῆμα τῆς πόλεως πού ἐπιζεῖ ἀπό τή ἀρχαιότητα μέχρι σήμερα, ἕνα ἀξιο­πρόσεκτο πα­ράδειγμα πό­λεως, ἡ ὁποῖα σέ κάθε ἱστορική πε­ρίοδο ἐπαναπροσδιορίζεται, μέ βάση τούς ἀρχικούς χωροταξικούς κα­νόνες τῆς δημιουργίας της. Εἶναι ἡ πόλις ἡ ὁποία ποτέ δέν ἀποκόπτεται ἀπό τόν ὀμφά­λιο λῶρο της.

Στήν συνέχεια θά δοῦμε τήν πόλη, πῶς ἀναγεννήθηκε μετά τήν ὁλική της καταστροφή κατά τήν Ἐπάνάσταση τοῦ 1821 καί τήν ἀναγέννησή της σέ μιά ἐντυπωσιακή πόλη.

Στήν συνέχεια παρουσιάζεται ὅπως σήμερα μεταμορφώθηκε, ὕστερα ἀπό τίς ἐπενέργειες τῆς μεταπολεμικῆς μεταπρατικῆς κοι­νωνίας. Πρῶτα μέ τήν καταγραφή τῶν ἐπεμβάσεων κατά τήν δεκαετία τοῦ 70 καί μετά μέ τίς πολεοδομικές μελέτες Ε.Π.Α. (Ἐπιχείρηση Πολεοδομικῆς Ἀνασυγκρότησης) πού ἄλλαξαν τό πολεοδομικό τοπίο. Ἀκολουθοῦν ἐρευνητικές μελέ­τες πού ἐκπορεύθηκαν ἀπό τίς ἀρχικές με­λέτες τῆς Ε.Π.Α. πού κρίνουμε ὅτι εἶναι χρήσιμες νά δημοσιο­ποιηθοῦν.

Τό τελευταῖο κεφάλαιο ἀφιε­ρώ­νεται στήν ἀρχιτεκτονική. Γίνεται κυρίως προσπάθεια ἀνα­λύσεως τῆς ἀρχιτεκτονικῆς φυσιογνωμίας τοῦ Ἱστορικοῦ Κέντρου, πού παρά τήν μεγάλη κακοποίησή του, ἐξακο­λου­θεῖ νά εἶναι παρόν καί σέ κάθε ἔρευνα μᾶς ἐκπλήσσει. Ἡ παρουσίαση γίνεται μέ βάση τούς πολεοδομικούς καί αἰσθητικούς ἄξονες τῆς πόλεως, οἱ ὁποῖοι καταγράφουν μέ τήν ἀρχιτεκτονική πολυποικιλότητά τους τήν ζωντανή οἰκονομική καί κοινωνική ζωή καί ἱστορία τῆς μετεπαναστατικῆς πόλεως.

Η Λευκάδα των ονείρων μας

                

Αγρότισσα Μάννα (Μάννα Γη) 28ΣάββατοΟκτ. 2017

Αγρότισσα, Λευκάδα, Μάνα γη, Νήρικος, Σφακιώτες, Σύλλογος Λευκαδίων Πάτρας


Ομιλία Της Ιωάννας Κόκλα, με θέμα: « ΜΑΝΝΑ ΓΗ»

Κυρίες και Κύριοι
η Λευκαδίτισσα Ποιήτρια-Συγγραφεύς κ. Ιωάννα Κόκλα
(από το περιοδικό μας ΝΗΡΙΚΟΣ)

Στην ημερίδα της Ομοσπονδίας Λευκαδίτικων Συλλόγων,
προς τιμήν της Λευκαδίτισσας Αγρότισσας.

Λαζαράτα, Καλοκαίρι 2003

Ιωάννα Κόκλα

Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας.

Είναι μεγάλη η χαρά και η τιμή να βρίσκομαι εδώ μαζί σας απόψε, μα πιστέψτε με πολύ μεγαλύτερη είναι η συγκίνηση που νιώθω, γιατί είμαι και εγώ συνέχειας παιδί της Λευκάδας γης, με τις προγονικές μου ρίζες βαθειά στο χώμα της αναθρεμμένες… Η γενιά μου είναι αγροτική και είμαι υπερήφανη γι’ αυτό.

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί συμπατριώτες και συμπατριώτισσες, όπως ένα δέντρο για να κρατηθεί στη ζωή πρέπει να αντλεί, να ρουφάει απ’ τις ρίζες του χώμα και νερό, έτσι και μια κοινωνία, ένα έθνος για να ζήσει και να καρποφορήσει πρέπει να αντλεί, να ρουφάει απ’ τις προγονικές ρίζες και τις παραδόσεις, ιστορικές αλήθειες, αξίες και γνώσεις.

Ευτυχώς για μας η δικιά μας τοπική κοινωνία, το δικό μας έθνος έχουν πλούσιες και βαθιές τις ρίζες, τις ιστορικές αλήθειες και αξίες, έστω και αν στις μέρες μας δεν μας είναι ξεκάθαρες πολλές φορές. Γιατί μια κρούστα, μια αχλή αιώνων, τις σκεπάζει και εδώ χρειάζεται υπομονή και επιμονή να ξύσουμε την επικαθήμενη σκουριά, να αναταράξουμε τις στάχτες του παρόντος, για να ανακαλύψουμε αυτές τις γνώσεις – αλήθειες και να τις κοινωνήσουμε. «Ένας λαός και ένας τόπος μπορεί να προσβλέπει σ’ ένα λαμπρό μέλλον μόνον όταν γνωρίζει καλά το παρελθόν του». Και εμείς απόψε στο λίγο χρόνο που μας επιτρέπεται να επικοινωνήσουμε, θα προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε μαζί κάποιες από αυτές τις σοφές αλήθειες και πρώτα απ’ όλα την πανανθρώπινη οικουμενικότητα και σημαντικότητα των εννοιών –λέξεων, Μάννα και Γη.

Η κάθε μια ελληνική λέξη ξεχωριστά είναι φορτωμένη ιστορία, δεν είναι συμβατική, αλλά νοηματική, σημαίνουσα και συμπαντική. Η κάθε μια λέξη έρχεται από πολύ μακριά, μεγάλο το ταξίδι, ασύλληπτο, όπως ακριβώς και η γενιά του καθενός μας, μα συγχρόνως τόσο κοντινό και γνώριμο αυτό το ταξίδι για όλους εμάς, που την «μητρικήν γλώσσαν μας έδωσαν Ελληνικήν».

Οι λέξεις, οι ιερότερες λέξεις Μάννα και Γη γονιμοποίησαν, μορφοποίησαν, έθρεψαν και έδωσαν φωνή και ψυχή στα φωνήματα όλων των ανθρώπων της γης.

Το μπόλιασμα της Ελληνίδος φωνής αχνοφέγγει στα χείλη και τις καρδιές των ανθρώπων της γης, αντιφεγγίζει στα ονόματα που ρέουν με ορμή στο διάβα της ιστορίας, σκορπίζεται στις απέραντες θάλασσες που πλανάται ο νους, θρέφοντας τις ξεγυμνωμένες ρίζες των δέντρων της σκέψης ίδια και απαράλλαχτα όπως το χορταστικό, πυρόξανθο στάρι στα χέρια του γεωργού Τριπτολέμου κάποτε, στις απαρχές του πολιτισμού…

Η μυθολογία μας είναι κωδικοποιημένη η ιστορία μας, όπως λεπτομερώς αναφέρω στο βιβλίο μου «Ελευσίς – Θριάσιον, Ονοματολογία – Ετυμολογία «. Η μυθολογία μας απηχεί, μας διασώζει ιστορικά γεγονότα και πραγματικότητες. Οι μύθοι είναι φορτωμένοι ιστορία για το παρελθόν μας. Οδηγημένοι λοιπόν και εμείς απ’ τις αρχέγονες πρωτοελληνικές λέξεις Μάννα και Γη, προσδιορίζοντας το «έτυμον», την αλήθεια τους, την α-λήθη (όχι λησμονιά δηλ.) θα κοινωνήσουμε την γνώση απ’ την ίδια της την ρίζα.

«Φύσει τα ονόματα είναι τοις πράγμασι» ,Πλάτων Κρατύλος. Τα ονόματα συμφωνούν με την φύση των πραγμάτων.

Το πρώτο και τελευταίο έναρθρο ανθρώπινο φώνημα, στο διάβα της ζωής όλων των θνητών σ’ όλες τις γλώσσες του πλανήτη, δεν είναι άλλο από το Μα. Μαμά, Μάννα, Μάτερ, Μητέρα. Λατινικά mater, αγγλικά mother, ιταλικά madre, Ισπανικά madrί, ρωσικά mat, περσικά mataz κ.λ.π.

Σύμφωνα με την επιστήμη της ψυχολογίας, την Μάννα, την θρέπτειρα μητέρα τροφό και προστάτιδα, βαθειά στο υποσυνείδητό τους οι άνθρωποι πάντοτε την αναζητούσαν και πάντοτε θα την αναζητούν, προκειμένου να πληρώσουν την μοναδική- αποκλειστική σχέση Μάννας – παιδιού.

Η θηλυκή αρχή, η Μάννα, η τροφός αναντικατάστατος και αμόλυντος, διαφεντεύει τις καρδιές και το νου όλων μας, σ’ όποια ηλικία και αν βρισκόμαστε. Τότε ήταν η Γη –μητέρα, η Γη – μήτρα — >η Δήμητρα, η πονεμένη προστάτιδα Μάννα τροφός με την αναστημένη της Κόρη Φερσέφασσα (την φέρουσα το φως). Σήμερα είναι η πονεμένη, συντρέχουσα Υπεραγία Παναγία μας, Μητέρα όλων μας με τον αναστημένο της Υιό.

Ο κατά φύσιν άνθρωπος και δη ο πανάρχαιος προσπάππος Πελασγός, είχε συγκινηθεί βαθύτατα από το θείο μυστήριο της γέννας, της βλάστησης και προσπαθούσε με τις αισθήσεις και το πνεύμα του να δώσει εξήγηση για την ζωή και τον θάνατο. Στην ευρύστερνο (πλατύστηθη τι καταπληκτική λέξη) αγκαλιά της γης, έβλεπε με έκπληξη να τελείται η πιο μυστηριώδης διεργασία της κυοφορίας. Μια ανεξάντλητη εναλλαγή γέννας, φθοράς και θανάτου. Έβλεπε τη γη θηλυκή, στρογγυλή, να ανοίγει την άνοιξη και κατόπιν να εναγκαλίζεται την φθορά, να φθίνει το φθινόπωρο (εποχή που φθίνουν οι οπώρες). Το θείο μεγαλείο της φύσης, το θαύμα της ζωής, το τέλος και η αρχή μαζί. Για τούτο την έκανε Μητέρα του, Γη μήτρα, που γεννά και θρέφει τα πάντα. Την θεοποίησε, θεοποιώντας την θηλυκή της φύση, την θήλεια αρχή, την θεία ενότητα αρχής (σύμφωνα και με τον Α. Σικελιανό). Μα και σήμερα σ’ όλες τις γλώσσες του κόσμου εξακολουθεί να είναι γέννους θηλυκού. Γη, γαία, ανταία, χθών, άρουρα, έρα, Δάερα (Δάειρα), terra, tellus,1α terre κ.λ.π.

Στις Βάκχες του ο Ευριπίδης (στ. 275 – 6) λέγει: «Νέε μου, δύο είναι τα μεγαλύτερα στους ανθρώπους αγαθά. Η Θεά Δήμητρα το πρώτο. Είναι η Γη και κάλει την με όποιο όνομα θέλεις». Η στρογγυλή Γη ομοιάζει με την μητρική κοιλία, κυοφορούν και οι δύο το σπέρμα, για να βλαστήσει στην συνέχεια η ζωή.«‘Οπου καρποί της γης και παίδες τίθενται παράλληλα ως όμοια», μας λέγει πάλι ο Ευριπίδης. Η λέξη βλαστάρι που χρησιμοποιούμε και εμείς σήμερα, αυτό δεν σημαίνει; Το προϊόν της μητρικής κοιλίας ταυτίζεται με τούς καρπούς της γης και λέγεται καρπός και αυτό, οι δε καρποί της γης οι δημητριακοί, γεννήματα τα λένε οι αγρότες μας.

Τα πανέμορφα γυναικεία ειδώλια, ευρήματα ακόμα και της παλαιολιθικής εποχής, που έρχονται συνεχώς στο φως μετά από αρχαιολογικές ανασκαφές, απεικονίζουν γυμνές γυναικείες μορφές με τονισμένα τα θηλυκά χαρακτηριστικά τους. Οι στρουμπουλές «Αφροδίτες», με τα μεγάλα στήθη και τους υπερτραφείς μηρούς σε κατάσταση εγκυμοσύνης, μας εντυπωσιάζουν είτε είναι από πηλό, πέτρα ή οστό.

Αλλά η γη δεν υπήρξε μόνο η μήτρα των πάντων, «η μητέρα θνητών τε αθανάτων» σύμφωνα και με τον ‘Ομηρο, αλλά συγχρόνως και ο τάφος τους.«Τους νεκρούς Αθηναίοι Δημητρείους ωνόμαζον το παλατόν», μας ιστορεί ο Πλούταρχος. Στην γη έπρεπε να αποδοθούν οι άνθρωποι μετά θάνατον δια της ταφής, διότι μόνο τότε«επανερχομένου του σώματος εις την μητέρα γη, εύρισκε ησυχία». Ως χθονία δε την λάτρευαν, τελούσαν εορτές, εορτάζοντας την ίδια μέρα τα «γενέσια» και τα»νεκύσια»,(νέκυς = ο νεκρός, νεκροταφείον κ.λ.π.), προσφέροντας εναγίσματα (είδος θυσιών) και χοές (είδος σπονδών). ‘Εχυναν δηλαδή επί του εδάφους των τάφων, λάδι, κρασί, γάλα και μέλι με νερό. Μήπως το ίδιο δεν κάνουμε και εμείς σήμερα;

Τα σπήλαια, τα άδυτα, οι θολωτοί τάφοι, υπήρξαν οι λατρευτικοί χώροι της γης, παραπέμποντάς μας στην εικόνα της θήλειας μήτρας. ‘Ετσι λοιπόν απ’ την αυγή της ανθρώπινης έλλογης παρουσίας, η θηλυκή φύση και αρχή θεοποιήθηκε στο πρόσωπο της Μάννας Γης. Θεοποίησαν στη συνέχεια και τις ιδιότητες και τα γεννήματά της, τη φύση, τη βλάστηση, τον Πλούτο των γεωργικών αγαθών (και τότε πλούτος λογίζονταν μόνον αυτός), τη χλόη, τα ποτάμια, τις πηγές και τα δάση της. Νηρηίδες, Νεράιδες, Δρυίδες, νύμφες και πότνιες θεές τα ψύχωναν, τα προστάτευαν, έστηναν χορούς, ερωτεύονταν στα σκιερά δάση και στις νεροπηγές της, θεοί και θνητοί.

Επίσης η γη μας, η Γη μητέρα – Δήμητρα, λατρεύτηκε με την μέγιστη ιδιότητα μεταξύ των άλλων, της θεσμοφόρου, της νομοθέτιδος δηλαδή, της προστάτιδος των θεσμών του γάμου και της τεκνοποιίας, μαζί δε και της γεωργίας. Γιατί η γεωργία και ο γάμος – η οικογένεια, είναι οι σημαδιακοί κοινωνικοί και ηθικοί θεσμοί, που οδήγησαν και οδηγούν τον άνθρωπο από την ημιάγρια κατάσταση, στον πολιτισμό. Η καλή διάταξη των κοινωνιών και η σωστή λειτουργική τους διεργασία είναι συνέπεια της ανάπτυξης και υπάρξεως αυτών των θεσμών. Ο καθορισμός των αστικών νόμων ανάγεται, βεβαίως, όχι τυχαία, στη θεσμοφόρο Δήμητρα. «Οι Θείοι νόμοι» σύμφωνα με τα αρχαία μας κείμενα, ο μέγας θεσμός της Μητρότητας μαζί με τον άλλο μέγα θεσμό της γεωργικής τέχνης, στήριξαν και στηρίζουν ολόκληρο το ανθρώπινο επί της γης οικοδόμημα.

Κι εσείς οι Αγρότισσες, οι γυναίκες της Λευκάδος Γης, οι ευλογημένες Μάννες μας, είστε το ολοζώντανο παράδειγμα των θείων αυτών νόμων. Στα σεπτά σας ιερά χεροδάκτυλα και στην καρδιά σας, στηρίζεται η γένεση, η θρέψη της ζωής και η συνέχειά της…

«Τους θείους νόμους» και πάλι όχι τυχαία παρέλαβαν οι άνθρωποι, κατόπιν εντολής της Θεάς Δήμητρας, από τα χέρια του πρωτοευλογημένου γεωργού Τριπτολέμου, (ο τρίς φορές αρώσας την γην). Ο πρωτογεωργός Τριπτόλεμος, έγραψε περί γεωργίας και δίδασκε με το γραπτό και τον προφορικό του λόγο, περιηγούμενος τον κόσμο«περιερχόμενος την οικουμένη, εναερίω επί αμάξης„ μας παραδίδει η ιστορία. ‘Ετσι η Γη Μητέρα-Δήμητρα, έγινε η πρόξενος των μεγίστων αγαθών, δέχθηκε τις λαμπρότερες τιμές και γιορτές, όχι μόνο από τους Έλληνες αλλά και από όλους σχεδόν τους βαρβάρους. «Μεγίστων γάρ αγαθών ανθρώποις αιτίαν γενομένην επιφανεστάτην τυχείν τιμών και θυσιών … ου παρ’ Ελλησοι μόνον, αλλά και παρά πάσι σχεδόν τοις βαρβάροις, όσοι της τροφής εκοινώνησαν». (Διόδ. Σικελιώτης Στ. 67, 3).

Συνεχίζοντας όμως τα ετυμολογικά μας ταξίδια, ας γευτούμε λίγο και το μεγαλείο της πρωτογένειας της λέξης Γη. Κατά την επικρατέστερη ετυμολογική προσέγγιση, η λέξη Γη προέρχεται εκ του αρχαϊκού ρήματος Γω, το οποίον σημαίνει χωρώ, αλλά και γεννώ. ‘Ετσι η Γη ονομάστηκε έτσι, επειδή τα πάντα χωρούσαν επ’ αυτής ή επειδή τα πάντα γεννώνται εξ’ αυτής. Παρήχθησαν δε χιλιάδες παράγωγες λέξεις οικουμενικές και πανανθρώπινες, γηγενής, γεωργός (γη + έρyον), γεωργία, γεωπονία, γεωγραφία, γεωπέδιον -> γήπεδον, γεώμηλον κ.λ.π.

Ας σταθούμε όμως στο κάλλιστον των έρyων , στο έργον της γεωργίας, δηλ. την καλλιέργεια της γης. Σκεφτείτε άραγε είναι τυχαία η ονοματοδοσία της λέξης καλλιέργεια; Η γεωργία, η υψίστη αυτή τέχνη του κάλλιστου έργου, διαφυλάχθηκε και θα πρέπει να διαφυλάσσεται «ως κόρη οφθαλμού», ως θησαυρός αναντικατάστατος από γενιά σε γενιά. Η αντλούμενη εμπειρία του μακρινού παρελθόντος αναδεικνύει την παράδοση της γεωργικής τέχνης, ολοζώντανο βιβλίο στα αδρά, λιοψημένα χέρια των αγροτών ανθρώπων της γης.

Στην Ελλάδα εδώ και χιλιετίες η γεωργία έγινε επιστήμη. «Πασών επιστημών μήτηρ γεωργία εστί» μας λέγει ο Αριστοτέλης. Ο γεωργός – ποιητής Ησίοδος, έγραψε τα περί της γεωργίας στο διδακτικό του έπος, «Εργα και Ημέραι». Το Ησιόδειον άροτρο (αλέτρι) εξακολουθεί και σήμερα να είναι πρότυπον γεωργικόν εργαλείον μετά 30 αιώνες χρήσεως τουλάχιστον. Πατέρας της γεωργικής επιστήμης θεωρείται ο μαθητής του Σωκράτους, ο Ξενοφών. Ωραιότατο και διδακτικότατο είναι το εγκώμιον της γεωργίας στο οποίο φέρεται να λέγει ο Σωκράτης εις τον «Οικονομικόν» του, «ουδέ οι ευτυχέστεροι ημπορούν να απέχουν από την γεωργίαν… καλώς δε κ’ εκείνος όστις έφη την γεωργίαν των άλλων τεχνών μητέρα και τροφόν είναι… όπου δ’ αν αναγκασθή η γη χερσεύειν αποσβέννηται και αι άλλαι τέχναι σχεδόν τε κατά γην και κατά θάλατταν».

Η καλλίστη τέχνη του έργου της γεωργίας, είχε μεγάλη τιμή και υπόληψη και στα Ομηρικά έπη. Τα πλούσια καρποφόρα κτήματα και τα γεωργικά αγαθά εθεωρούντο ως ο πραγματικός πλούτος και την τέχνη της γεωργίας, εξασκούσαν ακόμα και οι ίδιοι οι βασιλείς. Ο Οδυσσέας προκαλώντας έναν εκ των μνηστήρων, λέγει: «αν θερίσουμε αδιακόπως … και οργώσουμε συναγωνιζόμενοι … τότε θα δεις πόσο εγώ θα σε ξεπεράσω…»

Ο Πλούτος (ο γεωργικός πλούτος, όπως σας προανέφερα) όχι τυχαία στην μυθολογία μας, αναφέρεται ως ο γυιός της γης και του Ιασίωνα, όπου μάλιστα η σύλληψή του έγινε από την θεά Δήμητρα σε τρεις φορές οργωσμένο χωράφι. Η αλληγορία του μύθου τούτου είναι πρόδηλη.

Η καλλιεργημένη γη, σε αντιδιαστολή με τα υπόλοιπα ονόματά της, ονομάζονταν άρουρα από την ρίζα αρ. Εμείς δε την λέμε πλέον άρουρα αλλά λέμε αρουραίος, αρακάς, άργιλος, αρόω = οργώνω, άροτρο, άρτος, Άργος και αγρός, αγρότης. Εξ αυτής της ρίζας ονοματοδοτήθηκαν και πλήθος χωρών, όπως Αρκαδία, Αραβία, Αρμενία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Άριος,κ.λ.π. Έτσι λοιπόν ο αγρός, ο αγρότης, η αγρότισσα βγαίνει ολοζώντανη και ακέραια μέσα απ’ την άρουρα γη, την καλλιεργημένη γη.

Αγρότη και αγρότισσα κατέχετε στα χέρια σας έναν άγραφο θησαυρό γνώσεων, παραδομένο από γενιά σε γενιά, αιώνες επί αιώνων… Ο πλούτος της τέχνης σας είναι ανεκτίμητος, δίνει απλόχερα το δώρο της ζωής, τρέφει και ανασταίνει κάθε γέννημα επί της γης. Εσύ Μάννα αγρότισσα, αφέντρα της γης και της ζωής, έχεις το χάρισμα της γέννας και της θρέψης, κουροτρόφος, πλουτοδότειρα.

Και εσύ ειδικά πάνσεπτη λευκαδίτισσα Μάννα αγρότισσα, σωστή δωρική κολόνα αρχαίου Ναού είσαι, ίδια κιστοφόρος Ελευσιανιακού Ιερού, γεννώσα, τρέφουσα και συντρέχουσα. Λεβεντόκορμη, ξάστερο βλέμμα, ποτέ κακόμοιρη και αξιολύπητη, με λόγο γλυκό στο στόμα, «καμάρ’ μου, ψ’χή μου». Λες και το χρώμα τ’ ορίζοντα γαληνεύει την καρδιά σου και την κάνει ν’ απλώνεται σ’ όλους περίσσια, σαν την θάλασσα που τριγυρίζει τη ματιά σου. Η συμμετρία των άστρων αποτυπώνεται στης τέχνης την αλήθεια, στον αργαλειό, στο κέντημα, στο λευκαδίτικο κέντημα. Χρυσές οι κλωστές, ακτινωτά τα σχήματα, σημαδεύουν το χρόνο και δίνουν διαστάσεις στη νόηση. Γυναίκα της Λευκάδος Γης, Μητέρα, ακάματη Κυρά, ολόιδια είσαι όπως και η Φύση.

Εσείς οι λευκαδίτισσες θειές με τ’ άξια χέρια της δουλειάς, οι αγρότισσες λευκαδίτισσες Μάννες, υπηρετείτε όσο κανένας άλλος τους θεσμούς της ζωντανής συνέχειας των πανάρχαιων πανανθρώπινων αξιών και παραδόσεων, της αγνής και καθάριας ζωής… Με το σταρένιο ψωμί των χεριών σας και την ορμήνια των θείων λόγων σας, ψυχοπιάνεται και βλασταίνει ο σπόρος της ζήσης, τρυφερά προφυλαγμένος στα φυλλοκάρδια της ψυχής σας, μέχρι να γενεί ήλιος λαμπρός, αντλώντας τις ηλιαχτίδες του απ’ το φως των ματιών σας. Και τα γεννήματά σας, σάρκα από την σάρκα σας, μοοχοβολούν το πάλεμα της αργασμένης σας καρδιάς, μπολιάζοντας την ζωή με τ’ άρωμα τ’ Απρίλη. Ευλογημένες να’στε όλες εσείς, Γυναίκες, Κόρες, Μάννες της Λευκάδος Γης, σας προσκυνώ και εγώ συνέχειας παιδί …

Ο τελευταίος μύστης, ο λευκάδιος ποιητής Α. Σικελιανός, προείδε την σημαντικότητα του συμβολισμού της θήλειας ενότητας αρχής και ύμνησε με τους προφητικούς του λόγους, όσο κανένας άλλος την Μητρότητα και τον Αγροτισμό: «Γιατί η Μητρότητα και ο αγροτισμός απ’ τα πανάρχαια χρόνια έκλειναν μέσα τους τον ίδιο ζωτικό καθολικό προορισμό». Για την Γη, την ύπαιθρο χώρα, επισημαίνει: «Η Γη δεν είναι μονάχα το βάθρο αυτής της ηθικής και της πνευματικής εξελίξεως μας μέσα στο παγκόσμιο περιβάλλον … η γη είναι ο άνθρωπος ο ίδιος. Περιττό είναι να ζητούμε έξω απ’ αυτή τον Ουρανό ή τον Άδη αν δεν τα βρούμε απάνω της ακέρια. Για εκείνους που περιφρονήσανε τη Γη και θεωρήσανε ταπεινωμένο τον εαυτό τους επειδή ήταν πλάσματά της, θάπρεπε να υπενθυμίζεται διαρκώς πως η πνευματική και ψυχική ζωή τους, ως την ώρα που κλείσανε τα μάτια, καθορίζονταν αδιάκοπα από εκείνη «.

Και συνεχίζει στις ομιλίες της ημιτελούς «Ελευσίνιας Διαθήκης», αποτυνώμενος στον γεωργό: «Γεωργέ, μην αφήνεις τα παιδιά σου να αυτομολούνε προς τα κέντρα, που η ζωή είναι σφραγισμένη απ’ άκρη σ’ άκρη απ’ την σφραγίδα της πολιτικής και της ηθικής υπερδουλείας, της δουλείας που ακριβώς καλείσαι σήμερα ο αδρότερος μέσα στον κόσμο. Η ζωντανή αποστολή σου είναι η ουσιαστικότερη που υπάρχει σήμερα στη ζωή».

Λόγια σοφά και προφητικά, ειπωμένα πριν 70 χρόνους περίπου, τότε που το αγροτικό ζήτημα και η ερήμωση της υπαίθρου δεν είχε ακόμα τις διαστάσεις που έχει σήμερα. Σήμερα δυστυχώς όσο ποτέ άλλοτε ο αγρότης, ο «αδρότερος που υπάρχει στον κόσμο», χλευάζεται απ’ τους ανίδεους, ασεβείς και ανιστόρητους γραφειοκράτες των ανήλιαγων πόλεων, ως άξεστος, χωριάτης, βλάχος, επαρχιώτης…

Το αγροτικό ετήσιο εισόδημα ολοένα και συρρικνώνεται και οι επιταγές της επίσημης πολιτείας επιβάλλουν τον συνεχή περιορισμό του αριθμού των αγροτών μας. Ο αγρότης Έλληνας, αυτός ο πραγματικός άρχοντας, γιατί όποιος κατέχει γη είναι άρχοντας, ο ελεύθερος και ο αδέσμευτος απ’ την δουλεία της εξάρτησης της μισθωτής εργασίας του μεροκάματου, αναγκάζεται να εγκαταλείπει το βιός του, τον πλούτο του και να φεύγει μετανάστης, κυνηγώντας μια καλύτερη μοίρα και από παραγωγικός, καταντάει μη παραγωγικός, ουραγός και ψωμοζύτης.

‘Ετσι δια του αστικού υπερσυγκεντρωτισμού, ερημώνεται η ύπαιθρος Ελλάδα χώρα. Εμείς εδώ στην ορεινή Λευκάδα, τις τελευταίες τρεις δεκαετίες το ζήσαμε και το ζούμε πολύ έντονα το πρόβλημα, και έτσι λοιπόν ο στυλοβάτης παραγωγός γεωργός και κτηνοτρόφος γίνεται κι αυτός με τη σειρά του υπερκαταναλωτής των πολυεθνικών, των πολυδιαφημισμένων εισαγομένων προϊόντων της μιας χρήσης…

Τα μεταλλαγμένα δημητριακά, το κονσερβαρισμένο γάλα και το κρέας των τρελαμένων ζώων, γεμίζουν τα ράφια της πολυεθνικής αλυσίδας και του πιο απομεμακρυσμένου μισοερημωμένου χωριού μας δυστυχώς… Η άλλοτε ιερότητα και ο σεβασμός που αντιμετωπίζονταν οι δουλευτές της γης και η ίδια η Μάννα Γη, μας περίσσεψαν… Ο γεωργικός πλούτος της Μάννας Γης μεταλλάσσεται καθημερινώς και μαζί μ’ αυτόν οι παραδόσεις μας, οι αξίες μας, τα όνειρά μας. Η Γη μας η ευρύστερνος ξεψυχάει απ’ την μόλυνση, απ’ την εγκατάλειψη, η θάλασσα, ο αέρας, το έδαφος, το υπέδαφός της, ολοένα και περισσότερο μολύνονται…

Παραπλανημένοι μεν, συνυπεύθυνοι δε γιατί τους αφήνουμε να μας αλώνουν κάθε μέρα και πιο πολύ, καταντήσαμε να μην επιτρέπεται να τρυπώσουμε στην αγκαλιά της . Πού χωράει το ευρύστερνος αλήθεια; Τόσο τοις % τοξικά, ραδιενέργεια, υδρογονάνθρακες, ράδιο, πλουτώνιο, υπεριώδης ακτινοβολία και τόσα άλλα συναφή. ‘Ηδη από τον καθημερινό και ανελέητο βιασμό της φύσης έχουμε αλλαγή του κλίματος, ραγδαία αύξηση καρκινογενέσεων…

Ξεχάσαμε ή μάλλον μας προέτρεψαν να ξεχάσουμε ότι είμαστε γεννήματα, παιδιά της Μάννας Γης, ξεπουλήσαμε και ξεπουλάμε την ευρωστία μας, την υγεία μας, τα αισθήματά μας, την ίδια μας τη φωνή και καταντήσαμε ξεκομμένοι και μοναχικοί, αμπαρωμένοι γεμάτοι φόβους και ανασφάλειες, να ζούμε στις ρυπασμένες πόλεις, δίχως τον ήλιο και τη βροχή να ραντίζουν φως και ελπίδα τα πρόσωπα μας.

Εμείς οι σημερινοί ένοικοι, οι κατοικούντες την Γη, τρεφόμενοι και ζώντες απ’ αυτή, πόσο την σεβόμαστε; Πόσο την σεβόμαστε, την προστατεύουμε, για να προστατέψουμε την ίδια μας τη ζωή σε τελευταία ανάλυση;

‘Ισως η ανθρωπότητα και η γη μας να μην έχει βρεθεί ποτέ άλλοτε σε τέτοια κατάσταση μόλυνσης του περιβάλλοντος. Πού χωράνε να ζήσουν άραγε οι Νηρηίδες, οι Δρυίδες, οι νεράιδες, οι πότνιες θεές; Σε ποια καθάρια νερά θε να λουστούv και σε ποια πυκνόφυλλα δάση θε να κρυφτούν γεμάτες χάρη, έρωτα και φως;

Αν δεν νιώσουμε σάρκα, κομμάτι αυτής της Γης, της φύσης που μας περιβάλλει, αν έστω και αργά δεν αντισταθούμε στους αχόρταγους αλαζονικούς καπηλευτές της γης μας, θα καταστραφούμε… Η μωρία, ο σκοταδισμός, τα πρόσκαιρα υλικά συμφέροντά τους πρέπει να ξεσκεπαστούν και οι πανάρχαιες ελληνικές λέξεις αντίστοιχα να αποκτήσουν την αληθινή τους διάσταση, το αληθινό τους νόημα της γνώσης και της υγιούς σκέψης, για να οδηγηθούμε κάποτε στην ανάπαυση της ψυχής μας, τρυπωμένοι στην ζεστή αγκαλιά της Μάννας Γης…

Η ζωντανή αποστολή σου αγρότη είναι η ουσιαστικότερη που υπάρχει σήμερα στη ζωή, λέμε και εμείς με την σειρά μας. Και συ λευκαδίτισσα αγρότισσα, με το καθάριο πρόσωπο ανταμωμένο με τ’ αργασμένα χεροδάκτυλά σου, ας γίνεις φωτεινό ορόσημο στις μέρες μας, γιατί είσαι ολόιδια η Μάννα Γη…

https://ioannakokla.wordpress.com

Πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης η λαμπρή τιμητική εκδήλωση με θέμα «Η Λευκάδα τιμά τον ΒΙΛΧΕΛΜ ΝΤΑΙΡΠΦΕΛΝΤ, τον μεγάλο Γερμανό Αρχαιολόγο, τον μεγάλο Φιλέλληνα» 01/12/2017 ΠΗΓΗ: ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Με εξαιρετική επιτυχία και απήχηση σε όλη την Ελλάδα, πραγματοποιήθηκε το πρωίτης Κυριακής 26 Νοεμβρίου 2017 στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα, η λαμπρή εκδήλωση που συνδιοργάνωσε το Επιμελητήριο Λευκάδας και ο Σύλλογος για τον Πολιτισμό και το Περιβάλλον Νυδρίου Βίλχελμ Νταίρπφελντ, ως φόρο τιμής στον Αρχαιολόγο που συνέδεσε άρρηκτα το όνομα του με το νησί της Λευκάδας, Βίλχελμ Νταίρπφελντ.

Η εκδήλωση η οποία είχε τεθεί υπό την αιγίδα των Υπουργείων Πολιτισμού και Αθλητισμού, Τουρισμού και της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας, πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη από ακροατές αίθουσα εκδηλώσεων του Νέου Μουσείου της Ακροπόλεως. Παρόντες ήταν: η ακόλουθος της Γερμανικής Πρεσβείας στη χώρα μας, καθώς και εκπρόσωποι της Πολιτικής, Επιχειρηματικής, Επιστημονικής και Ακαδημαϊκής Κοινότητας της Χώρας.



Στην χαιρετιστήρια ομιλία του ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λευκάδας, κ. Σωτήρης Σκιαδαρέσης, τόνισε πως η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στο πολιτισμό και στο τουρισμό επιβάλλεται να τροφοδοτείται συνεχώς με νέα στοιχεία και δράσεις.

Ανέφερε δε πως, "για τη Λευκάδα αλλά και όλους του Λευκάδιους ο διάσημος γερμανός επιστήμονας θεωρείται ένας εντελώς δικός τους άνθρωπος, άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία της. Και μάλιστα ήρθε η στιγμή να τον αναδείξει εκ νέου με έναν ιδιαίτερο τρόπο και να γίνει ευρύτερα γνωστός για ….το όνειρό του, την Ιθάκη του. Για εμάς τους Λευκαδίτες ο Βίλχελμ Νταίρπεφλντ αποτελεί το όνομα και το μύθο ταυτόχρονα. Και για το λόγο αυτό το ζήτημα της συνέχισης των εργασιών ανασκαφής προκειμένου να προκύψουν οι ατράνταχτες αποδείξεις πως η Λευκάδα είναι η Ομηρική Ιθάκη, παραμένει επίκαιρο και πάντα σημαντικό… Θα ήθελα, επίσης, να προσθέσω ότι εξίσου σημαντικό είναι η σχέση αυτή να γίνει ευρύτερα γνωστή τόσο στις νεότερες γενιές όσο και σε όσους δε γνωρίζουν. Θεωρούμε ότι η δημιουργία ενός Κέντρου Πολιτισμού στο Νυδρί Λευκάδος αλλά και η ανέγερση ενός μνημείου ισάξιου του μεγέθους του ονόματος του θα καλύψει την ανάγκη αυτή και ταυτόχρονα θα λειτουργήσει και ως σημείο συνάντησης της επιστήμης με το ευρύ κοινό".

Τέλος ο κ. Σκιαδαρέσης περιγράφοντας την "επόμενη μέρα" καθώς η συγκεκριμένη εκδήλωση είναι η αρχή σχετικών δράσεων, τόνισε: " Το Επιμελητήριο Λευκάδας χαιρετίζει την σημερινή εκδήλωση και ελπίζει να ευοδωθεί, να αποτελέσει εφαλτήριο για νέες έρευνες, αναζητήσεις και ανασκαφές στο νησί αλλά και να θέσει τις βάσεις για τον επαναπροσδιορισμό μιας άλλης πτυχής του νησιού ως τουριστικού προορισμού, αυτή του αρχαιολογικού αλλά και εκπαιδευτικού προορισμού.



Στην εκδήλωση υπήρξε άριστος αρωγός του Επιμελητηρίου Λευκάδας, ο Σύλλογος για τον Πολιτισμό και το Περιβάλλον Νυδρίου Βίλχελμ Νταίρπφελντ, η Πρόεδρος του οποίου, κυρία Ελένη Βερυκίου, συντόνισε με άψογο τρόπο την διαδικασία.

Στην εκδήλωση μίλησαν ως κύριοι ομιλητές οι:

Νώντας Γαζής, Ερευνητής, Θέμα: Η Λευκάδα, Ομηρική Ιθάκη:

H θεωρία του Βίλχελμ Νταίρπφελντ -oμηρική γεωγραφία και ένα επιτακτικό αίτημα ανασκαφής

Δρ. Θεόδωρος Γιαννόπουλος, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών. Πρόγραμμα «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» με θέμα "W. Dörpfeld: Λευκάδα-oμηρική Ιθάκη: επιστημονικά και πολιτισμικά διδάγματα",

Δρ. Εμμανουήλ Κορρές, Θέμα:" Ο W. Dörpfeld και η aθηναϊκή ιστορική τοπογραφία", Δρ. Αρχιτέκτων-Μηχ. ΕΜΠ, Dr. Ph. h.c. FU Berlin, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, Τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου

Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης παρουσιάστηκε:

Βίωμα Νταίρπφελντ στη Λευκάδα- Η ιστορία μιας λαϊκής αφήγησης: Οικογένεια Στεριώτη

Δήμητρα Καββαδά, Λευκαδία ζωγράφος ο νέος κρίκος της λαϊκής αφήγησης το αιώνιο αγκάλιασμα

Αφηγητές οι ηθοποιοί: Άγγελος Αντωνόπουλος, Δημήτρης Βερύκιος, Βάνα Πεφάνη

Κείμενα-Επιμέλεια: Ελένη Βερυκίου, Πρόεδρος του Συλλόγου για τον Πολιτισμό και το Περιβάλλον Νυδρίου "Βίλχελμ Νταίρπφελντ. Φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του αρχαιολόγου: Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο.

Το παράδειγμα: Έλενα Χαμαλίδη- Επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Εικόνας

και Ήχου - Ιόνιο Πανεπιστήμιο - Ιστορία της Τέχνης.



Παρουσίαση της γλυπτικής σύνθεσης:

Βίλχελμ Νταίρπφελντ - Νόστος του Ιταλού καλλιτέχνη και αρχιτέκτονα Francesco Risola

Πολυχώρος “Wilhelm Dörpfeld” στο Νυδρί: ένα μεγάλο εγχείρημα - μία σύντομη αναφορά από τον Σύλλογο “Βίλχελμ Νταίρπφελντ”.



Στην εκδήλωση απεύθυναν χαιρετισμούς οι:

Σωτήρης Σκιαδαρέσης, Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λευκάδας,

Ελένη Βερυκίου, Πρόεδρος Συλλόγου για τον Πολιτισμό και το Περιβάλλον Νυδρίου Βίλχελμ Νταίρπφελντ

Κωνσταντίνος Δρακονταειδής, Δήμαρχος Λευκάδας & Πρόεδρος Πνευματικού Κέντρου Λευκάδας,

Αθανάσιος Μελάς, Πρόεδρος Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών

Κωνσταντίνος Δούκας, ομηριστής συγγραφέας – δημοσιογράφος

Ελληνικό Σχολείο του Wuppertal, τον χαιρετισμό διάβασε η ηθοποιός κυρία Βάνα Πεφάνη, όπως επίσης και τον χαιρετισμό του γυμνασίου W. Dörpfeld του Wuppertal,

PD Dr Reinhard Senff, επιστημονικός διευθυντής του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών και διευθυντής της Ανασκαφής ΓΑΙ στην Ολυμπία.

Dr Thomas Greve, Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της DSA-Γερμανικής Σχολής Αθηνών – DÖRPFELD GYMNASIUM.

Κωνσταντίνος Γαλάνης, Πρόεδρος του Συλλόγου αποφοίτων Γερμανικής Σχολής Αθηνών

To Επιμελητήριο Λευκάδας, μεταξύ των υπολοίπων δραστηριοτήτων του, μεριμνά ως φορέας τουρισμού για την προώθηση του τουριστικού προϊόντος της περιοχής. Θεωρούμε ότι το νησί μας πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του εποικοδομητικού και πολιτισμικού τουρισμού και η διοίκηση του φορέα με κάθε δυνατή ενέργεια θα συμβάλλει στο εγχείρημα αυτό.

Για το Δ.Σ.

O Πρόεδρος

Σωτήρης Σκιαδαρέσης

http://www.lefkadachamber.gr/